Οι πρώτες εβδομάδες μετά τον τοκετό συχνά περιγράφονται σαν μια περίοδος γεμάτη συγκίνηση, αγάπη και νέες αρχές. Και είναι. Είναι όμως και μια περίοδος σωματικής ανάρρωσης, ορμονικών αλλαγών, έντονης κούρασης, άγχους, άγνωστων συναισθημάτων και συνεχούς προσαρμογής σε μια νέα καθημερινότητα. Η νέα μαμά δεν φροντίζει μόνο ένα μωρό. Αναρρώνει κι η ίδια.
Παρ’ όλα αυτά, πολλές γυναίκες νιώθουν πίεση να «επανέλθουν» γρήγορα. Να σηκωθούν αμέσως, να βγουν, να δεχτούν επισκέψεις, να καθαρίσουν το σπίτι, να μπουν σε πρόγραμμα, να χάσουν κιλά, να είναι χαρούμενες, διαθέσιμες, δυνατές και οργανωμένες. Όμως οι πρώτες 6 εβδομάδες μετά τον τοκετό δεν είναι διαγωνισμός αντοχής. Είναι περίοδος επούλωσης.
Δεν υπάρχει μία ίδια εμπειρία λοχείας για όλες. Άλλη γυναίκα έχει γεννήσει φυσιολογικά, άλλη με καισαρική, άλλη θηλάζει, άλλη όχι, άλλη έχει βοήθεια στο σπίτι, άλλη σχεδόν καθόλου. Γι’ αυτό κάθε οδηγία χρειάζεται να προσαρμόζεται στις συμβουλές του γιατρού ή της μαίας. Υπάρχουν όμως μερικά πράγματα που γενικά δεν χρειάζεται να βιαστεί μια νέα μαμά να κάνει.
Μη βιαστείς να «γυρίσεις στα κανονικά»
Μετά τον τοκετό, το σώμα δεν πατά απλώς ένα κουμπί και επιστρέφει στην προηγούμενη κατάσταση. Η μήτρα, οι ιστοί, οι ορμόνες, το στήθος, η κοιλιά, η λεκάνη και ο πυελικός έδαφος χρειάζονται χρόνο. Ακόμη κι αν η γέννα πήγε καλά, ακόμη κι αν η μαμά αισθάνεται σχετικά δυνατή, η ανάρρωση συνεχίζεται.
Το «κανονικά» μπορεί να περιμένει. Το σπίτι δεν χρειάζεται να είναι τέλειο. Τα ρούχα μπορούν να μείνουν για λίγο ασιδέρωτα. Οι επισκέψεις μπορούν να μπουν σε όρια. Η νέα μαμά δεν χρειάζεται να αποδείξει ότι «τα καταφέρνει όλα». Το σώμα της έχει μόλις περάσει κάτι τεράστιο και δικαιούται χρόνο.
Μη σηκώνεις βάρη χωρίς λόγο
Στις πρώτες εβδομάδες μετά τον τοκετό, ειδικά μετά από καισαρική ή δύσκολο τοκετό, η άρση βάρους χρειάζεται προσοχή. Το μωρό από μόνο του είναι ήδη αρκετή καθημερινή επιβάρυνση. Καλάθια με ρούχα, βαριές σακούλες, καρότσια σε σκάλες, σκούπισμα με ένταση ή μετακινήσεις επίπλων δεν είναι απαραίτητο να γίνουν από τη νέα μαμά.
Αν υπάρχει βοήθεια, αυτή είναι η στιγμή να χρησιμοποιηθεί. Αν δεν υπάρχει, χρειάζεται ιεράρχηση. Τι είναι πραγματικά αναγκαίο σήμερα και τι μπορεί να περιμένει; Η λοχεία δεν είναι η περίοδος για να αποδείξει μια γυναίκα ότι αντέχει. Είναι η περίοδος για να προστατεύσει την ανάρρωσή της.
Μη ξεκινήσεις έντονη γυμναστική επειδή «πρέπει να επανέλθεις»
Η ήπια κίνηση μπορεί να βοηθήσει πολλές γυναίκες, όταν ο γιατρός το επιτρέπει. Ένας μικρός περίπατος, απλές αναπνοές, ήπιες ασκήσεις πυελικού εδάφους και σταδιακή ενεργοποίηση μπορεί να είναι χρήσιμα. Άλλο όμως η ήπια κίνηση και άλλο η πίεση για έντονη άσκηση, κοιλιακούς, τρέξιμο ή προγράμματα «επιστροφής στο σώμα πριν την εγκυμοσύνη».
Το NHS αναφέρει ότι είναι συνήθως καλή ιδέα να ζητείται συμβουλή στην εξέταση των 6 εβδομάδων πριν ξεκινήσει υψηλής έντασης άσκηση, όπως running ή aerobics, ενώ σημειώνει ότι οι αρθρώσεις και οι σύνδεσμοι μπορεί να παραμένουν πιο ευλύγιστοι για μερικούς μήνες μετά τον τοκετό, κάτι που αυξάνει τον κίνδυνο τραυματισμού σε υπερβολικές κινήσεις.
Η νέα μαμά δεν χρειάζεται να «πάρει πίσω το σώμα της». Το σώμα της είναι ήδη δικό της. Αυτό που χρειάζεται είναι φροντίδα, δύναμη και σταδιακή αποκατάσταση, όχι πίεση.
Μη αγνοείς πόνο, έντονη αιμορραγία ή ανησυχητικά συμπτώματα
Πολλά πράγματα μετά τον τοκετό είναι αναμενόμενα: αιμορραγία λοχείας, ενοχλήσεις, κούραση, αλλαγές στο στήθος, ιδρώτες, συναισθηματικές μεταπτώσεις. Όμως δεν είναι όλα «φυσιολογικά επειδή γέννησες». Η νέα μαμά χρειάζεται να γνωρίζει πότε πρέπει να ζητήσει βοήθεια.
Το NHS αναφέρει ότι ξαφνική ή πολύ βαριά αιμορραγία, αίσθημα λιποθυμίας ή γρήγορος καρδιακός ρυθμός μπορεί να συνδέονται με σοβαρή αιμορραγία και χρειάζονται άμεση ιατρική εκτίμηση. Επίσης, επίμονος έντονος πόνος, πυρετός, δύσοσμες εκκρίσεις, πόνος ή ερυθρότητα στο στήθος, δυσκολία στην ούρηση ή πόνος/πρήξιμο στο πόδι είναι συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοούνται.
Καλύτερα ένα τηλεφώνημα παραπάνω στον γιατρό ή στη μαία, παρά να μένει μια γυναίκα μόνη με την ανησυχία της.
Μη χρησιμοποιείς ταμπόν πριν σου δοθεί ιατρική οδηγία
Στις πρώτες εβδομάδες μετά τον τοκετό υπάρχει αιμορραγία λοχείας, καθώς το σώμα αποβάλλει αίμα και ιστούς από τη μήτρα. Σε αυτή την περίοδο συνήθως προτείνονται σερβιέτες λοχείας ή μεγάλες σερβιέτες, ώστε να παρακολουθείται και η ποσότητα της αιμορραγίας.
Το NHS συμβουλεύει να μη χρησιμοποιούνται ταμπόν πριν από τη μεταγεννητική εξέταση των 6 εβδομάδων, επειδή μπορεί να αυξηθεί ο κίνδυνος λοίμωξης.
Αν η αιμορραγία αλλάξει απότομα, γίνει πολύ έντονη, έχει μεγάλους θρόμβους ή συνοδεύεται από πόνο, ζάλη ή αδιαθεσία, χρειάζεται άμεση επικοινωνία με γιατρό.
Μη βιαστείς να κάνεις σεξ αν δεν νιώθεις έτοιμη
Το σεξ μετά τον τοκετό δεν είναι απλώς θέμα ημερολογίου. Είναι θέμα σωματικής επούλωσης, ψυχικής διάθεσης, κούρασης, θηλασμού, ορμονών, πόνου, σχέσης, φόβου και προσωπικής ετοιμότητας. Κάποιες γυναίκες νιώθουν έτοιμες σχετικά γρήγορα. Άλλες χρειάζονται περισσότερο χρόνο. Και τα δύο μπορούν να είναι φυσιολογικά.
Το MedlinePlus αναφέρει ότι οι γιατροί συνήθως συστήνουν αποχή από τη σεξουαλική επαφή για 4 έως 6 εβδομάδες μετά τον τοκετό, όμως η κάθε γυναίκα πρέπει να ακολουθεί την εξατομικευμένη οδηγία του γιατρού της.
Σημαντικό είναι επίσης να μη θεωρείται η αντισύλληψη «θέμα για αργότερα». Η γονιμότητα μπορεί να επιστρέψει νωρίς, ακόμη και πριν την πρώτη περίοδο, άρα η συζήτηση με γυναικολόγο για αντισύλληψη είναι απαραίτητη αν δεν υπάρχει επιθυμία για άμεση νέα εγκυμοσύνη.
Μη δέχεσαι επισκέψεις αν δεν έχεις αντοχή
Οι πρώτες εβδομάδες με ένα νεογέννητο συχνά γεμίζουν από μηνύματα, τηλέφωνα και ανθρώπους που θέλουν να δουν το μωρό. Η χαρά είναι μεγάλη, αλλά η νέα μαμά μπορεί να είναι εξαντλημένη, άυπνη, πονεμένη, συγκινημένη ή απλώς να μη θέλει κόσμο στο σπίτι.
Δεν χρειάζεται να ανοίγει η πόρτα σε όλους. Δεν χρειάζεται να σερβίρει καφέδες. Δεν χρειάζεται να είναι ευγενική σε βάρος της ανάρρωσής της. Οι επισκέψεις μπορούν να περιμένουν ή να έχουν όρια: μικρή διάρκεια, λίγα άτομα, καθαρά χέρια, καθόλου επίσκεψη αν κάποιος είναι άρρωστος, σεβασμός στον θηλασμό και στον ύπνο μητέρας και μωρού.
Το μωρό δεν χρειάζεται γεμάτο σαλόνι. Χρειάζεται ήρεμους, διαθέσιμους και ξεκούραστους γονείς όσο αυτό είναι δυνατό.
Μη συγκρίνεις τη λοχεία σου με των άλλων
Στα social media, η λοχεία συχνά παρουσιάζεται είτε υπερβολικά ρομαντική είτε υπερβολικά οργανωμένη. Μητέρες που δείχνουν λαμπερές λίγες ημέρες μετά τη γέννα, σπίτια τακτοποιημένα, μωρά που κοιμούνται ήσυχα, σώματα που «επανήλθαν» γρήγορα, captions γεμάτα ευγνωμοσύνη. Όλα αυτά μπορεί να υπάρχουν, αλλά δεν είναι όλη η αλήθεια.
Η λοχεία μπορεί να έχει αγάπη και κλάμα μαζί. Ευγνωμοσύνη και εξάντληση. Χαρά και φόβο. Τρυφερότητα και μοναξιά. Δεν υπάρχει λόγος μια νέα μαμά να συγκρίνει το χάος της με την επιλεγμένη εικόνα κάποιου άλλου.
Κάθε σώμα αναρρώνει διαφορετικά. Κάθε μωρό έχει διαφορετικές ανάγκες. Κάθε οικογένεια έχει διαφορετική υποστήριξη. Η σύγκριση σε αυτή την περίοδο σπάνια βοηθά.
Μη μένεις μόνη με τη λύπη ή το άγχος
Τα λεγόμενα baby blues, δηλαδή η συγκίνηση, η ευαισθησία και οι συναισθηματικές μεταπτώσεις των πρώτων ημερών, είναι συχνά. Όμως όταν η θλίψη, το άγχος, η απελπισία ή η αίσθηση ότι «δεν μπορώ» επιμένουν ή μεγαλώνουν, χρειάζεται βοήθεια.
Το NHS αναφέρει ότι αν τα συμπτώματα λύπης ξεκινούν αργότερα ή διαρκούν πάνω από 2 εβδομάδες μετά τον τοκετό, μπορεί να είναι σημάδι επιλόχειας κατάθλιψης. Η Mayo Clinic επίσης τονίζει ότι τα προβλήματα υγείας μετά τον τοκετό μπορεί να εμφανιστούν εβδομάδες ή και μήνες μετά τη γέννα, γι’ αυτό οι προειδοποιητικές ενδείξεις δεν πρέπει να υποτιμώνται.
Η βοήθεια δεν σημαίνει ότι μια μαμά απέτυχε. Σημαίνει ότι χρειάζεται στήριξη σε μια από τις πιο απαιτητικές μεταβάσεις της ζωής της.
Μη θεωρείς ότι πρέπει να τα κάνεις όλα μόνη
Υπάρχει ακόμη η ιδέα ότι η «καλή μαμά» αντέχει, θυσιάζεται, ξενυχτά, φροντίζει, δεν ζητά πολλά και συνεχίζει. Όμως η λοχεία δεν είναι ατομικό project. Είναι περίοδος που χρειάζεται δίκτυο: σύντροφο, οικογένεια, φίλους, μαία, γιατρό, σύμβουλο θηλασμού, ψυχολόγο, όποια βοήθεια είναι διαθέσιμη και ασφαλής.
Η νέα μαμά μπορεί να ζητήσει πολύ συγκεκριμένα πράγματα: φαγητό, ψώνια, λίγη ώρα ύπνου, βοήθεια με μεγαλύτερο παιδί, καθάρισμα, συνοδεία σε ραντεβού, ή απλώς κάποιον να την ακούσει χωρίς συμβουλές. Οι γενικές φράσεις «πες μου αν χρειαστείς κάτι» πολλές φορές δεν βοηθούν. Οι συγκεκριμένες ανάγκες βοηθούν περισσότερο.
Μη ξεχνάς το ραντεβού της μεταγεννητικής φροντίδας
Η μεταγεννητική εξέταση δεν είναι τυπικότητα. Είναι ευκαιρία να συζητηθεί η σωματική ανάρρωση, η αιμορραγία, οι τομές ή τα ράμματα, ο πόνος, ο θηλασμός, η αντισύλληψη, η διάθεση, ο ύπνος, η κόπωση και οποιαδήποτε ανησυχία έχει η μητέρα.
Η ACOG συστήνει η φροντίδα μετά τον τοκετό να είναι συνεχής διαδικασία και όχι μόνο μία επίσκεψη, με επικοινωνία με επαγγελματία υγείας μέσα στις πρώτες 3 εβδομάδες και ολοκληρωμένη αξιολόγηση όχι αργότερα από τις 12 εβδομάδες μετά τον τοκετό. Το NHS αναφέρει επίσης τη μεταγεννητική εξέταση περίπου στις 6 έως 8 εβδομάδες μετά τη γέννηση.
Αν κάτι ανησυχεί τη μητέρα πριν από το προγραμματισμένο ραντεβού, δεν χρειάζεται να περιμένει. Η φροντίδα υπάρχει για να χρησιμοποιείται.
Οι πρώτες 6 εβδομάδες δεν είναι για να αποδείξεις τίποτα
Η λοχεία δεν είναι περίοδος απόδοσης. Δεν είναι περίοδος επιστροφής στην εικόνα, στο βάρος, στο πρόγραμμα ή στους ρόλους όπως ήταν πριν. Είναι περίοδος μετάβασης. Μια γυναίκα γίνεται μητέρα, ή ξαναγίνεται μητέρα με ένα ακόμη παιδί, ενώ ταυτόχρονα το σώμα της επουλώνεται και η καθημερινότητα ξαναχτίζεται από την αρχή.
Αν κάτι αξίζει να αποφύγει στις πρώτες 6 εβδομάδες, είναι κυρίως η βιασύνη. Η βιασύνη να σταθεί όπως πριν. Να φανεί δυνατή. Να είναι διαθέσιμη σε όλους. Να μη ζητά βοήθεια. Να μην ενοχλεί. Να μη μιλά για τον πόνο, την κούραση ή το άγχος της.
Η νέα μαμά χρειάζεται φροντίδα όσο και το μωρό. Και αυτό δεν είναι πολυτέλεια. Είναι μέρος της ανάρρωσης.
