Η προγεστερόνη είναι μία από τις πιο σημαντικές ορμόνες στην εγκυμοσύνη, ειδικά στα πρώτα στάδια. Συχνά όμως, όταν μια γυναίκα διαβάζει για «χαμηλή προγεστερόνη» ή για τρόπους να την αυξήσει φυσικά, μπορεί να αγχωθεί περισσότερο από όσο χρειάζεται. Και αυτό γιατί η προγεστερόνη δεν είναι κάτι που αξιολογούμε μόνες μας, ούτε κάτι που «διορθώνουμε» με τυχαία συμπληρώματα, διατροφικές συμβουλές ή πληροφορίες από το διαδίκτυο.
Η προγεστερόνη βοηθά το σώμα να προετοιμάσει και να διατηρήσει το ενδομήτριο, δηλαδή το εσωτερικό της μήτρας, ώστε να μπορεί να υποστηρίξει την εμφύτευση και την ανάπτυξη της εγκυμοσύνης. Στην αρχή της κύησης παράγεται κυρίως από το ωχρό σωμάτιο, ενώ αργότερα η παραγωγή της αναλαμβάνεται από τον πλακούντα. Η Cleveland Clinic αναφέρει ότι η προγεστερόνη υποστηρίζει τα πρώτα στάδια της εγκυμοσύνης και ότι τα επίπεδά της αυξάνονται κατά τη διάρκειά της.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε έγκυος πρέπει να ελέγχει μόνη της την προγεστερόνη της ή να ανησυχεί χωρίς λόγο. Σημαίνει όμως ότι, όταν υπάρχουν συμπτώματα όπως αιμορραγία, έντονοι πόνοι ή ιστορικό αποβολών, η συζήτηση με τον γυναικολόγο είναι απαραίτητη.
Τι κάνει η προγεστερόνη
Η βασική δουλειά της προγεστερόνης είναι να δημιουργεί ένα περιβάλλον που μπορεί να στηρίξει την εγκυμοσύνη. Βοηθά το ενδομήτριο να γίνει πιο κατάλληλο για εμφύτευση, υποστηρίζει τα πρώτα στάδια της κύησης και συμβάλλει στη φυσιολογική πορεία της εγκυμοσύνης. Σύμφωνα με την Cleveland Clinic, η προγεστερόνη βοηθά να παχύνει το ενδομήτριο, ενώ κατά την εγκυμοσύνη συμβάλλει και στην αποφυγή συσπάσεων της μήτρας πριν την ώρα τους.
Με απλά λόγια, είναι μια ορμόνη που το σώμα χρειάζεται για να ξεκινήσει και να συνεχιστεί μια εγκυμοσύνη. Δεν λειτουργεί όμως μόνη της. Η εγκυμοσύνη είναι μια πολύπλοκη διαδικασία όπου παίζουν ρόλο πολλές ορμόνες, ο πλακούντας, η υγεία της μητέρας, το ιστορικό της και φυσικά η παρακολούθηση από γιατρό.
Τι σημαίνει χαμηλή προγεστερόνη
Ο όρος «χαμηλή προγεστερόνη» μπορεί να ακουστεί πολύ τρομακτικός, ειδικά σε μια γυναίκα που είναι ήδη έγκυος ή προσπαθεί να μείνει έγκυος. Στην πράξη όμως, τα επίπεδα της προγεστερόνης αλλάζουν ανάλογα με τη φάση του κύκλου, την ωορρηξία, το αν υπάρχει εγκυμοσύνη και το στάδιο της κύησης. Η Cleveland Clinic σημειώνει ότι μόνο ένας επαγγελματίας υγείας μπορεί να αξιολογήσει ποια επίπεδα προγεστερόνης είναι αναμενόμενα, ανάλογα με το αν μια γυναίκα είναι έγκυος ή σε ποια φάση του κύκλου βρίσκεται.
Αυτό είναι σημαντικό γιατί ένας αριθμός σε μια εξέταση δεν πρέπει να ερμηνεύεται μόνος του. Ο γιατρός τον βλέπει μαζί με το ιστορικό, τα συμπτώματα, την εβδομάδα κύησης, τον υπέρηχο και πιθανώς άλλες εξετάσεις. Δεν είναι όλες οι περιπτώσεις ίδιες και δεν χρειάζονται όλες την ίδια αντιμετώπιση.
Πότε πρέπει να μιλήσει μια έγκυος με γιατρό
Αν μια γυναίκα έχει αιμορραγία στην αρχή της εγκυμοσύνης, έντονο πόνο, κράμπες, ζάλη, λιποθυμική τάση ή οτιδήποτε την ανησυχεί, δεν πρέπει να περιμένει ούτε να ψάχνει λύσεις μόνη της. Πρέπει να επικοινωνήσει με τον γυναικολόγο ή τη μαιευτική μονάδα που την παρακολουθεί. Το NHS αναφέρει ότι μια γυναίκα πρέπει να ζητήσει ιατρική βοήθεια αν πιστεύει ότι μπορεί να έχει αποβολή ή αν έχει ανησυχητικά συμπτώματα στην εγκυμοσύνη, όπως αιμορραγία ή πόνο.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το ιστορικό. Αν μια γυναίκα είχε προηγούμενη αποβολή ή επαναλαμβανόμενες αποβολές, η ιατρική παρακολούθηση γίνεται ακόμη πιο σημαντική. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο γιατρός μπορεί να κρίνει αν χρειάζονται εξετάσεις, υπέρηχος ή συγκεκριμένη αγωγή.
Πότε μπορεί να δοθεί προγεστερόνη
Η προγεστερόνη μπορεί να χορηγηθεί σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, αλλά αυτό είναι ιατρική απόφαση. Δεν είναι κάτι που παίρνουμε επειδή διαβάσαμε ότι «βοηθά την εγκυμοσύνη». Οι οδηγίες μάλιστα δεν είναι πάντα ίδιες σε όλες τις χώρες και εξαρτώνται από το ιστορικό και τα συμπτώματα.
Το NICE στο Ηνωμένο Βασίλειο συστήνει κολπική μικρονισμένη προγεστερόνη σε γυναίκες με επιβεβαιωμένη ενδομήτρια κύηση, αιμορραγία στην αρχή της εγκυμοσύνης και ιστορικό προηγούμενης αποβολής. Η ίδια οδηγία ξεκαθαρίζει ότι η σύσταση αφορά αυτή τη συγκεκριμένη ομάδα γυναικών και όχι γενικά όλες τις εγκύους.
Από την άλλη, το ACOG αναφέρει ότι η χρήση προγεστερόνης σε απειλούμενη πρώιμη απώλεια κύησης παραμένει θέμα με αμφιλεγόμενα δεδομένα, ενώ γυναίκες με τουλάχιστον τρεις προηγούμενες απώλειες κύησης μπορεί να ωφεληθούν από θεραπεία με προγεστερόνη στο πρώτο τρίμηνο.
Αυτό πρακτικά σημαίνει κάτι πολύ απλό: δεν υπάρχει μία απάντηση για όλες. Η προγεστερόνη μπορεί να είναι χρήσιμη σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, αλλά χρειάζεται γιατρό, ιστορικό, υπέρηχο και σωστή ένδειξη.
Γιατί δεν παίρνουμε ορμόνες μόνες μας
Η εγκυμοσύνη δεν είναι περίοδος για αυτοδιάγνωση. Ακόμη κι αν μια γυναίκα έχει συμπτώματα που μοιάζουν με αυτά που διάβασε στο διαδίκτυο, δεν σημαίνει ότι η αιτία είναι χαμηλή προγεστερόνη. Και ακόμη κι αν η προγεστερόνη είναι χαμηλή, δεν σημαίνει ότι η λύση είναι να πάρει κάτι μόνη της.
Οι ορμόνες δεν είναι βιταμίνες. Έχουν συγκεκριμένη δράση και πρέπει να δίνονται όταν υπάρχει λόγος. Ο γιατρός θα αποφασίσει αν χρειάζεται εξέταση, ποια μορφή αγωγής είναι κατάλληλη, για πόσο διάστημα και με ποια παρακολούθηση.
Το ίδιο ισχύει και για τα συμπληρώματα. Ακόμη και όταν κάτι παρουσιάζεται ως «φυσικό», δεν είναι αυτόματα ασφαλές στην εγκυμοσύνη. Πριν από οποιοδήποτε συμπλήρωμα, βότανο ή σκεύασμα, η έγκυος πρέπει να ρωτά τον γιατρό της.
Υπάρχουν φυσικοί τρόποι να βοηθήσουμε τον οργανισμό;
Η διατροφή, ο ύπνος, η ήπια κίνηση, η διαχείριση του στρες και η γενική φροντίδα του σώματος μπορούν να στηρίξουν την υγεία της γυναίκας στην εγκυμοσύνη. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι «ανεβάζουν» θεραπευτικά την προγεστερόνη όταν υπάρχει ιατρικό πρόβλημα.
Η Cleveland Clinic αναφέρει ότι, αν και η έρευνα είναι περιορισμένη, τροφές που περιέχουν θρεπτικά συστατικά όπως ψευδάργυρο, βιταμίνη C, βιταμίνες του συμπλέγματος Β και μαγνήσιο μπορεί να υποστηρίζουν υγιή επίπεδα προγεστερόνης. Αυτό όμως πρέπει να διαβαστεί σωστά: μιλάμε για γενική υποστήριξη της υγείας, όχι για αντικατάσταση ιατρικής αγωγής.
Μια έγκυος μπορεί να φροντίζει να τρώει ισορροπημένα, με πρωτεΐνη, καλά λιπαρά, λαχανικά, φρούτα, όσπρια, ξηρούς καρπούς όπου επιτρέπονται, και τροφές πλούσιες σε θρεπτικά συστατικά. Μπορεί επίσης να ακολουθεί τις οδηγίες του γιατρού για φυλλικό οξύ, βιταμίνη D, σίδηρο ή άλλα συμπληρώματα όταν χρειάζονται. Το ACOG αναφέρει ότι στην εγκυμοσύνη χρειάζονται σημαντικά θρεπτικά συστατικά όπως φυλλικό οξύ, σίδηρος, ασβέστιο, βιταμίνη D, χολίνη, ωμέγα-3 λιπαρά, βιταμίνες Β και βιταμίνη C, με βάση τη διατροφή και τις οδηγίες του γιατρού.
Αλλά άλλο «στηρίζω τον οργανισμό μου» και άλλο «θεραπεύω χαμηλή προγεστερόνη με φυσικούς τρόπους». Το δεύτερο δεν πρέπει να γίνεται χωρίς ιατρική καθοδήγηση.
Τι να κρατήσει μια μέλλουσα μαμά
Η προγεστερόνη είναι σημαντική για την εγκυμοσύνη, αλλά δεν χρειάζεται να γίνει άλλη μία πηγή πανικού. Μια μέλλουσα μαμά δεν χρειάζεται να κυνηγά αριθμούς, να ψάχνει μόνη της συμπτώματα ή να δοκιμάζει λύσεις επειδή τις είδε online.
Αυτό που χρειάζεται είναι να κάνει τις εξετάσεις που της συστήνει ο γιατρός, να αναφέρει άμεσα συμπτώματα όπως αιμορραγία ή πόνο, να ενημερώνει για προηγούμενες αποβολές ή δυσκολίες και να μη λαμβάνει ορμόνες, συμπληρώματα ή βότανα χωρίς οδηγία.
Η εγκυμοσύνη θέλει φροντίδα, όχι φόβο. Θέλει ενημέρωση, αλλά από σωστές πηγές. Θέλει εμπιστοσύνη στο σώμα, αλλά και συνεργασία με τον γιατρό.
Η προγεστερόνη μπορεί να παίξει πολύ σημαντικό ρόλο. Όμως η σωστή ερώτηση δεν είναι «πώς θα την ανεβάσω μόνη μου;». Η σωστή ερώτηση είναι: «χρειάζεται να ελεγχθεί κάτι στη δική μου περίπτωση;» Και αυτή είναι ερώτηση που απαντιέται στο ιατρείο, όχι στο διαδίκτυο.
