Υπάρχουν παιδιά που στο σπίτι είναι ήρεμα αλλά έξω γίνονται υπερβολικά κοινωνικά. Άλλα που με τους φίλους μοιάζουν δυναμικά, αλλά μπροστά σε ενήλικες “μαζεύονται”. Και κάποια παιδιά αλλάζουν συνεχώς τρόπο συμπεριφοράς ανάλογα με το ποιος βρίσκεται απέναντί τους.
Μέχρι έναν βαθμό, αυτό είναι φυσιολογικό. Όλοι οι άνθρωποι προσαρμόζουμε διαφορετικές πλευρές του εαυτού μας ανάλογα με το περιβάλλον. Όταν όμως ένα παιδί φαίνεται να αλλάζει διαρκώς προσωπικότητα για να γίνει αποδεκτό, τότε ίσως πίσω από αυτή τη συμπεριφορά κρύβεται κάτι βαθύτερο.
Πολλά παιδιά μαθαίνουν από πολύ νωρίς ότι η αγάπη, η αποδοχή ή η ηρεμία γύρω τους εξαρτώνται από το πώς θα συμπεριφερθούν. Έτσι αρχίζουν ασυνείδητα να “διαβάζουν” συνεχώς τους άλλους και να προσαρμόζονται υπερβολικά στις ανάγκες και στις προσδοκίες τους.
Το παιδί μπορεί να γίνει:
- υπερβολικά “βολικό”,
- αυτό που συμφωνεί πάντα,
- αυτό που δεν λέει εύκολα “όχι”,
- ή εκείνο που αλλάζει συμπεριφορά για να μην απορριφθεί.
Στην ψυχολογία αυτό συχνά συνδέεται με το people pleasing — την ανάγκη δηλαδή ενός ανθρώπου να κερδίζει συνεχώς αποδοχή μέσα από την προσαρμογή και την ευχαρίστηση των άλλων.
Και παρότι αυτό μπορεί να μοιάζει με “καλό χαρακτήρα”, πολλές φορές κρύβει φόβο.
Φόβο:
- να μη δυσαρεστήσει,
- να μη συγκρουστεί,
- να μη χάσει την αγάπη,
- να μη θεωρηθεί “δύσκολο παιδί”.
Παιδιά που μεγαλώνουν έτσι συχνά δυσκολεύονται αργότερα:
- να εκφράσουν πραγματικά συναισθήματα,
- να βάλουν όρια,
- να πουν τι θέλουν,
- ή να αντέξουν την πιθανότητα κάποιος να μην τα συμπαθήσει.
Και πολλές φορές, όσο περισσότερο προσαρμόζονται στους άλλους, τόσο περισσότερο απομακρύνονται από τον πραγματικό τους εαυτό.
Γι’ αυτό είναι σημαντικό ένα παιδί να νιώθει ότι μπορεί να εκφραστεί χωρίς να χρειάζεται συνεχώς να “κερδίζει” την αποδοχή των γύρω του.
Να ξέρει ότι μπορεί:
- να διαφωνήσει,
- να θυμώσει,
- να πει “όχι”,
- να μην είναι πάντα ευχάριστο,
- χωρίς να κινδυνεύει η σχέση ή η αγάπη.
Γιατί η ψυχική υγεία ενός παιδιού δεν χτίζεται μόνο όταν μαθαίνει να προσαρμόζεται.
Χτίζεται και όταν νιώθει ασφαλές να είναι ο εαυτός του.
