Η σχολική τσάντα είναι από τις πρώτες αγορές που μπαίνουν στη λίστα πριν ανοίξουν τα σχολεία. Τα παιδιά κοιτούν σχέδια, χρώματα, ήρωες, brands, θήκες και μικρές λεπτομέρειες που για εκείνα έχουν μεγάλη σημασία. Οι γονείς, από την άλλη, συνήθως κοιτούν αν είναι ανθεκτική, αν πλένεται εύκολα, αν έχει καλή τιμή και κυρίως αν «χωράει όλα τα βιβλία».
Όμως το ότι μια τσάντα χωράει πολλά δεν σημαίνει ότι πρέπει και να γεμίζει μέχρι πάνω. Η σχολική τσάντα είναι κάτι που το παιδί κουβαλά καθημερινά, πολλές φορές από το σπίτι στο σχολείο, από την τάξη στο φροντιστήριο, από το σχολικό στο σπίτι ή μέσα σε σκάλες, δρόμους και διαδρομές. Αν είναι υπερβολικά βαριά ή δεν φοριέται σωστά, μπορεί να κουράσει την πλάτη, τους ώμους και τον αυχένα του παιδιού.
Η American Academy of Pediatrics αναφέρει ότι η σχολική τσάντα δεν πρέπει να ξεπερνά περίπου το 10% έως 20% του βάρους του παιδιού, ενώ τονίζει και τη σημασία της σωστής εφαρμογής, των δύο ιμάντων και της καλής κατανομής του βάρους. Παρόμοια οδηγία δίνει και το Nemours KidsHealth, προτείνοντας στους γονείς να ελέγχουν το βάρος της τσάντας με μια απλή ζυγαριά, ώστε να βλέπουν αν το παιδί κουβαλά περισσότερο απ’ όσο χρειάζεται. (HealthyChildren.org)
Δεν αρκεί να είναι όμορφη ή μεγάλη
Μια σχολική τσάντα μπορεί να είναι εντυπωσιακή, μοντέρνα και γεμάτη θήκες, αλλά να μην είναι πρακτική για το σώμα του παιδιού. Μπορεί να είναι πολύ μεγάλη για την ηλικία του, να κρέμεται χαμηλά, να μην εφαρμόζει καλά στην πλάτη ή να γεμίζει τόσο πολύ ώστε το παιδί να αναγκάζεται να γέρνει μπροστά για να την κουβαλήσει.
Αυτό είναι ένα σημείο που συχνά περνά απαρατήρητο. Ο γονιός βλέπει ότι η τσάντα «τα παίρνει όλα» και θεωρεί ότι είναι βολική. Το παιδί όμως μπορεί να κουβαλά βάρος που δεν είναι ανάλογο με το σώμα του. Ειδικά στις μικρότερες τάξεις, όπου τα παιδιά είναι ακόμη σε ανάπτυξη, μια βαριά τσάντα μπορεί να κάνει την καθημερινή διαδρομή προς το σχολείο πιο κουραστική απ’ όσο χρειάζεται.
Γι’ αυτό, όταν διαλέγουμε τσάντα, δεν κοιτάμε μόνο το σχέδιο. Κοιτάμε αν έχει φαρδιούς και μαλακούς ιμάντες, αν ακουμπά καλά στην πλάτη, αν δεν είναι υπερβολικά μεγάλη, αν έχει θήκες που βοηθούν στην οργάνωση και αν μπορεί να φορεθεί άνετα και στους δύο ώμους.
Οι δύο ιμάντες δεν είναι λεπτομέρεια
Πολλά παιδιά φορούν την τσάντα στον έναν ώμο, είτε επειδή βιάζονται είτε επειδή τους φαίνεται πιο «άνετο» ή πιο στιλάτο. Όμως έτσι το βάρος δεν μοιράζεται σωστά. Το παιδί μπορεί να γέρνει από τη μία πλευρά για να ισορροπήσει την τσάντα, κάτι που κουράζει περισσότερο τον ώμο, τον αυχένα και την πλάτη.
Η Mayo Clinic επισημαίνει ότι όταν η τσάντα φοριέται στον έναν ώμο, το σώμα μπορεί να γέρνει για να αντισταθμίσει το βάρος, ενώ οι βαριές τσάντες συνδέονται με πόνο σε πλάτη, ώμους και αυχένα. (Mayo Clinic News Network)
Γι’ αυτό μαθαίνουμε στο παιδί από νωρίς ότι η τσάντα φοριέται και με τους δύο ιμάντες. Οι ιμάντες πρέπει να είναι ρυθμισμένοι έτσι ώστε η τσάντα να μην κρέμεται πολύ χαμηλά και να μένει κοντά στο σώμα. Όσο πιο μακριά κρέμεται από την πλάτη, τόσο πιο δύσκολη γίνεται η μεταφορά.
Αν η τσάντα έχει ζώνη στη μέση ή στο στήθος, μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη κατανομή του βάρους, ειδικά όταν το παιδί έχει να περπατήσει αρκετά. Δεν είναι απαραίτητο να χρησιμοποιείται πάντα, αλλά είναι χρήσιμο να υπάρχει, ιδίως σε μεγαλύτερες διαδρομές.
Το βάρος κρύβεται στις μικρές καθημερινές προσθήκες
Πολλές φορές η τσάντα δεν βαραίνει μόνο από τα βιβλία. Βαραίνει από τετράδια που δεν χρειάζονται εκείνη την ημέρα, παλιά φυλλάδια, κασετίνες γεμάτες με πολλά αντικείμενα, παιχνίδια, παγούρια, φαγητό, έξτρα ρούχα, βιβλία που μένουν μέσα «για κάθε περίπτωση» και πράγματα που το παιδί ξεχνά να βγάλει.
Αν ανοίξουμε μια σχολική τσάντα μετά από λίγες εβδομάδες σχολείου, μπορεί να βρούμε μέσα υλικό που δεν χρειάζεται πλέον. Αυτό δεν σημαίνει ότι το παιδί είναι ακατάστατο από πρόθεση. Πολλά παιδιά απλώς δεν έχουν μάθει ακόμη να οργανώνουν την τσάντα τους.
Εδώ ο ρόλος του γονιού δεν είναι να κάνει για πάντα την τσάντα του παιδιού, αλλά να το εκπαιδεύσει σταδιακά. Να βλέπουν μαζί το πρόγραμμα της επόμενης ημέρας, να βγάζουν όσα δεν χρειάζονται, να ελέγχουν την κασετίνα, να κρατούν μόνο τα απαραίτητα και να αφήνουν χώρο για το φαγητό και το νερό.
Η οργάνωση της τσάντας είναι δεξιότητα
Για τους μεγάλους μπορεί να φαίνεται απλό: κοιτάς το πρόγραμμα και βάζεις τα σωστά βιβλία. Για ένα παιδί, όμως, αυτό είναι δεξιότητα που μαθαίνεται. Πρέπει να ξέρει ποια μαθήματα έχει, ποια βιβλία αντιστοιχούν σε κάθε μάθημα, ποια τετράδια χρειάζονται, τι μπορεί να μείνει στο σπίτι και τι πρέπει να επιστρέψει στο σχολείο.
Αν το παιδί είναι μικρό, χρειάζεται βοήθεια. Μπορούμε να φτιάξουμε μαζί μια απλή ρουτίνα: κάθε βράδυ βλέπουμε το πρόγραμμα, βάζουμε πρώτα τα βιβλία, μετά τα τετράδια, μετά την κασετίνα, μετά το παγούρι και το φαγητό το πρωί. Σταδιακά, το παιδί μπορεί να αναλάβει περισσότερα μόνο του.
Αν το παιδί είναι μεγαλύτερο, μπορούμε να του δώσουμε περισσότερη ευθύνη, αλλά όχι χωρίς έλεγχο στην αρχή. Μια φορά την εβδομάδα μπορεί να αδειάζει τελείως την τσάντα του και να κρατά μόνο όσα χρειάζεται. Αυτό βοηθά όχι μόνο στο βάρος, αλλά και στη σχολική οργάνωση γενικά.
Τι μπορούμε να αφήνουμε στο σχολείο
Σε αρκετές περιπτώσεις, μέρος του βάρους μπορεί να μειωθεί αν κάποια πράγματα μένουν στο σχολείο, όταν αυτό επιτρέπεται. Μπορεί να υπάρχει χώρος στην τάξη για ορισμένα βιβλία, υλικά εικαστικών, φάκελοι ή τετράδια που δεν χρειάζονται καθημερινά στο σπίτι.
Αυτό εξαρτάται από το σχολείο και την ηλικία του παιδιού, αλλά αξίζει να συζητηθεί. Οι γονείς μπορούν να ρωτήσουν τον εκπαιδευτικό αν υπάρχει τρόπος να μη μεταφέρονται όλα κάθε μέρα. Ιδίως όταν ένα παιδί παραπονιέται συχνά ότι η τσάντα είναι βαριά, η λύση δεν είναι μόνο να του πούμε «κάνε υπομονή». Είναι να δούμε πρακτικά τι μπορεί να αλλάξει.
Ακόμη και μικρές αλλαγές κάνουν διαφορά. Ένα λιγότερο βιβλίο, μια πιο ελαφριά κασετίνα, ένα τετράδιο που μένει στην τάξη ή καλύτερη κατανομή του βάρους μέσα στην τσάντα μπορούν να κάνουν τη μεταφορά πιο εύκολη.
Πώς καταλαβαίνουμε ότι η τσάντα είναι υπερβολικά βαριά
Υπάρχουν σημάδια που αξίζει να προσέξουμε. Αν το παιδί δυσκολεύεται να σηκώσει την τσάντα, αν γέρνει μπροστά όταν τη φοράει, αν παραπονιέται για πόνο στην πλάτη, στους ώμους ή στον αυχένα, αν οι ιμάντες αφήνουν έντονα σημάδια στους ώμους ή αν η τσάντα το κάνει να χάνει την ισορροπία του, τότε χρειάζεται έλεγχος.
Δεν χρειάζεται πανικός. Χρειάζεται πρακτική παρατήρηση. Ζυγίζουμε την τσάντα, βλέπουμε τι έχει μέσα, αφαιρούμε όσα δεν χρειάζονται και ελέγχουμε αν φοριέται σωστά. Αν το παιδί συνεχίζει να πονά ή να παραπονιέται, καλό είναι οι γονείς να συμβουλευτούν παιδίατρο ή ειδικό υγείας, ώστε να αποκλειστεί κάτι άλλο.
Το σημαντικό είναι να μην θεωρούμε τον πόνο «φυσιολογικό επειδή πάει σχολείο». Το σχολείο μπορεί να έχει βάρος, αλλά το παιδί δεν πρέπει να το κουβαλά με τρόπο που το ταλαιπωρεί καθημερινά.
Η πιο πρακτική τσάντα είναι αυτή που ταιριάζει στο παιδί
Δεν υπάρχει μία τέλεια σχολική τσάντα για όλα τα παιδιά. Άλλο σώμα έχει ένα παιδί πρώτης δημοτικού, άλλο ένα παιδί πέμπτης, άλλο ένας έφηβος. Άλλες ανάγκες έχει ένα παιδί που πηγαίνει με αυτοκίνητο μέχρι την πόρτα του σχολείου και άλλες ένα παιδί που περπατά αρκετά ή ανεβοκατεβαίνει σκάλες.
Γι’ αυτό η επιλογή πρέπει να γίνεται με βάση το ίδιο το παιδί. Να τη δοκιμάζει, να τη φορά, να περπατά λίγο με αυτή, να βλέπουμε αν του κάθεται σωστά. Μια τσάντα που φαίνεται καλή στο ράφι μπορεί να μην είναι καλή πάνω στο σώμα του παιδιού.
Καλό είναι επίσης να μην αγοράζουμε υπερβολικά μεγάλη τσάντα «για να κρατήσει χρόνια», αν σήμερα είναι άβολη. Το παιδί χρειάζεται κάτι που να του ταιριάζει τώρα, όχι μόνο κάτι που θα χωρά τα πάντα μελλοντικά.
Η σχολική τσάντα μαθαίνει και ένα μάθημα φροντίδας
Η τσάντα δεν είναι μόνο αντικείμενο. Είναι μια μικρή καθημερινή ευθύνη. Μέσα από αυτή, το παιδί μπορεί να μάθει να οργανώνεται, να ξεχωρίζει τι χρειάζεται και τι όχι, να φροντίζει τα πράγματά του και να ακούει το σώμα του όταν κουράζεται.
Οι γονείς μπορούν να μετατρέψουν την προετοιμασία της τσάντας σε μια ήρεμη ρουτίνα, όχι σε καθημερινό καβγά. Δεν χρειάζεται να γίνεται με φωνές το πρωί. Μπορεί να γίνεται από το βράδυ, με λίγα λεπτά συγκέντρωσης και με σταδιακή ανάληψη ευθύνης από το παιδί.
Γιατί τελικά, μια καλή σχολική τσάντα δεν είναι αυτή που απλώς χωράει όλα τα βιβλία. Είναι αυτή που βοηθά το παιδί να κουβαλά όσα χρειάζεται, χωρίς να κουβαλά περισσότερα απ’ όσα αντέχει.
Πριν λοιπόν διαλέξουμε τσάντα μόνο με βάση το σχέδιο ή τη μόδα, αξίζει να κάνουμε μερικές απλές ερωτήσεις: εφαρμόζει σωστά; φοριέται και στους δύο ώμους; είναι ανάλογη με το σώμα του παιδιού; μπορεί να οργανωθεί εύκολα; και, κυρίως, όταν γεμίσει, μπορεί το παιδί να τη μεταφέρει χωρίς να δυσκολεύεται;
Αυτές οι ερωτήσεις μπορεί να μην είναι τόσο εντυπωσιακές όσο το αγαπημένο σχέδιο της τσάντας. Είναι όμως εκείνες που κάνουν τη σχολική καθημερινότητα λίγο πιο άνετη, πιο ασφαλή και πιο φιλική για το σώμα του παιδιού.
