Η αύξηση της νεανικής παραβατικότητας, της βίας και της συναισθηματικής απορρύθμισης των παιδιών απασχολεί όλο και περισσότερο την κοινωνία. Πίσω όμως από κάθε παιδί που δυσκολεύεται να διαχειριστεί τον θυμό, τα όρια ή τη σχέση του με τους άλλους, υπάρχει συνήθως ένα βαθύτερο οικογενειακό και κοινωνικό πλαίσιο που δεν μπορούμε να αγνοήσουμε.
Ο ψυχίατρος και σεξολόγος Θάνος Ασκητής μίλησε πρόσφατα για ένα θέμα που, όπως τόνισε, η Ελλάδα εξακολουθεί να υποτιμά: την ψυχοεκπαίδευση των γονιών.
Όπως εξήγησε, τα παιδιά δεν μεγαλώνουν αποκομμένα από το περιβάλλον τους. Μεγαλώνουν μέσα σε σπίτια με εντάσεις, συναισθηματικές ελλείψεις, προσωπικά προβλήματα, απουσία ορίων ή γονείς που συχνά παλεύουν οι ίδιοι με τη δική τους ψυχική πίεση.
Και μέσα σε όλο αυτό, η ηλικία από τα 6 έως τα 16 χρόνια φαίνεται πως αποτελεί μια καθοριστική περίοδο για την ανάπτυξη της προσωπικότητας και της ψυχικής σταθερότητας ενός παιδιού.
Σε αυτή τη δεκαετία διαμορφώνονται:
- η σχέση του παιδιού με τα όρια,
- η ενσυναίσθηση,
- ο σεβασμός προς τους άλλους,
- η εικόνα που έχει για τον εαυτό του,
- αλλά και η αίσθηση ασφάλειας μέσα στις ανθρώπινες σχέσεις.
Όταν ένα παιδί μεγαλώνει χωρίς σταθερότητα, χωρίς καθοδήγηση ή με την αίσθηση ότι “κανείς δεν μπορεί να του πει όχι”, τότε δυσκολεύεται αργότερα να συνυπάρξει υγιώς με τους άλλους και με τους κανόνες της κοινωνίας.
Ταυτόχρονα, ο Θάνος Ασκητής στάθηκε ιδιαίτερα σε ένα φαινόμενο που εμφανίζεται όλο και πιο συχνά μέσα στις οικογένειες: την αντιστροφή ρόλων ανάμεσα σε γονείς και παιδιά.
Πολλοί γονείς σήμερα φοβούνται να βάλουν όρια μήπως χάσουν τη σχέση με το παιδί τους. Άλλοι νιώθουν ενοχές, εξάντληση ή αδυναμία να διαχειριστούν την εφηβεία. Έτσι, σταδιακά, το παιδί αποκτά τον έλεγχο της οικογενειακής δυναμικής, χωρίς όμως να έχει την ψυχική ωριμότητα να διαχειριστεί αυτή τη θέση.
Και αυτό δεν κάνει τα παιδιά πιο ευτυχισμένα. Τα κάνει πιο μπερδεμένα και πιο ανασφαλή.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η αναφορά του στις οικογένειες χωρισμένων γονιών. Όταν το παιδί μπαίνει στη θέση του “δικαστή” και καλείται να πάρει πλευρά στις συγκρούσεις των ενηλίκων, φορτώνεται ένα συναισθηματικό βάρος που δεν του αναλογεί. Ένα παιδί δεν μπορεί και δεν πρέπει να κουβαλά τις πληγές ή τις διαφωνίες των γονιών του.
Παράλληλα, ένα ακόμη ζήτημα που ανέδειξε είναι η απουσία ουσιαστικών προτύπων στη ζωή των παιδιών. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, σήμερα πολλά παιδιά δεν έχουν μέντορες, αλλά μόνο μια οθόνη. Το κινητό έχει αρχίσει να αντικαθιστά τη σύνδεση, τη συζήτηση, την καθοδήγηση και τη συναισθηματική παρουσία.
Και ίσως εκεί βρίσκεται μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της σύγχρονης γονεϊκότητας:
να μεγαλώσουμε παιδιά που δεν θα έχουν μόνο γνώσεις, αλλά και συναισθηματικά εφόδια.
Παιδιά που θα μπορούν:
- να αντέχουν τη ματαίωση,
- να διαχειρίζονται τον θυμό,
- να σέβονται όρια,
- να επικοινωνούν χωρίς βία,
- να νιώθουν ασφάλεια μέσα στις σχέσεις τους.
Η οικογένεια δεν χρειάζεται να είναι τέλεια. Χρειάζεται όμως παρουσία, συνέπεια και αληθινή σύνδεση.
Γιατί τελικά, αυτό που διαμορφώνει περισσότερο ένα παιδί δεν είναι μόνο όσα του λέμε.
Είναι ο τρόπος που ζούμε δίπλα του καθημερινά.
