Κάθε φθινόπωρο, λίγο μετά το άνοιγμα των σχολείων, ξεκινά και το γνωστό δίλημμα των γονιών. Το παιδί ξύπνησε με συνάχι. Έχει λίγο βήχα. Χθες το βράδυ έκανε δέκατα. Το πρωί λέει ότι είναι καλύτερα. Έχει όμως και μάθημα, δραστηριότητα, ίσως τεστ ή κάτι που δεν θέλει να χάσει. Και ο γονιός σκέφτεται: να το στείλω ή να το κρατήσω σπίτι;
Η απάντηση δεν είναι πάντα εύκολη. Από τη μία, κανείς δεν θέλει να χάνει το παιδί σχολείο χωρίς λόγο. Από την άλλη, ένα παιδί που είναι άρρωστο χρειάζεται ξεκούραση και μπορεί να μεταδώσει την ίωση σε συμμαθητές, εκπαιδευτικούς και οικογένειες. Το σχολείο είναι ένας χώρος όπου τα παιδιά βρίσκονται κοντά, μοιράζονται αντικείμενα, παίζουν, τρώνε, αγγίζουν επιφάνειες και μεταφέρουν εύκολα μικρόβια. Γι’ αυτό η απόφαση δεν αφορά μόνο το δικό μας παιδί, αλλά και την κοινότητα της τάξης.
Το CDC αναφέρει ότι ένα παιδί πρέπει να μένει σπίτι όταν τα συμπτώματα το εμποδίζουν να συμμετέχει κανονικά στις δραστηριότητες ή όταν υπάρχει ανησυχία ότι μπορεί να μεταδώσει λοίμωξη σε άλλα παιδιά και στο προσωπικό. (cdc.gov)
Το κλασικό δίλημμα των γονιών
Οι γονείς συχνά νιώθουν πίεση να στείλουν το παιδί στο σχολείο. Μπορεί να πρέπει να πάνε στη δουλειά. Μπορεί να μην έχουν εύκολη βοήθεια. Μπορεί να φοβούνται ότι το παιδί θα μείνει πίσω στα μαθήματα. Μπορεί το παιδί να επιμένει ότι είναι καλά, επειδή δεν θέλει να χάσει φίλους, δραστηριότητα ή κάποιο σχολικό event.
Όμως το ερώτημα δεν είναι μόνο αν το παιδί «στέκεται στα πόδια του». Είναι αν μπορεί να συμμετέχει κανονικά, να συγκεντρωθεί, να μη δυσκολεύεται, να μην ταλαιπωρείται και να μην μεταφέρει κάτι στους γύρω του. Ένα παιδί που κάθεται στην τάξη εξαντλημένο, βήχει συνεχώς, έχει πονοκέφαλο ή τρέχει κάθε λίγο στην τουαλέτα δεν ωφελείται πραγματικά από το ότι πήγε σχολείο.
Μερικές φορές η πιο υπεύθυνη επιλογή είναι να μείνει σπίτι μία ημέρα παραπάνω, να ξεκουραστεί και να επιστρέψει όταν είναι πραγματικά καλύτερα.
Πότε το παιδί μένει σπίτι
Υπάρχουν περιπτώσεις όπου η απόφαση είναι πιο καθαρή. Αν το παιδί έχει πυρετό, εμετό, διάρροια, έντονη καταβολή, πόνο που το εμποδίζει να λειτουργήσει, δυσκολία στην αναπνοή, εξάνθημα που χρειάζεται αξιολόγηση ή συμπτώματα που επιδεινώνονται, δεν είναι καλή ιδέα να πάει σχολείο.
Η HealthyChildren, η σελίδα της American Academy of Pediatrics για γονείς, αναφέρει ότι το παιδί πρέπει να μένει σπίτι όταν έχει πυρετό, εμετό, διάρροια, έντονο βήχα ή συμπτώματα που το εμποδίζουν να συμμετέχει στο σχολικό πρόγραμμα. (healthychildren.org)
Πρακτικά, ένα παιδί που χρειάζεται συνεχή φροντίδα, δεν μπορεί να ακολουθήσει τη ροή της τάξης ή μπορεί να μεταδώσει εύκολα μια λοίμωξη, χρειάζεται να μείνει σπίτι. Αυτό δεν είναι υπερβολή. Είναι φροντίδα και για το ίδιο και για τους άλλους.
Πυρετός, εμετός και διάρροια
Ο πυρετός είναι από τα πιο σαφή σημάδια ότι το παιδί πρέπει να μείνει σπίτι. Δεν σημαίνει ότι κάθε πυρετός είναι σοβαρός, αλλά δείχνει ότι ο οργανισμός παλεύει με κάτι. Ένα παιδί με πυρετό συνήθως δεν έχει την ενέργεια να παρακολουθήσει μάθημα, να παίξει με ασφάλεια ή να συμμετέχει κανονικά.
Το ίδιο ισχύει για τον εμετό και τη διάρροια. Ακόμη κι αν το παιδί λέει ότι νιώθει λίγο καλύτερα, χρειάζεται χρόνος για να αναρρώσει και να μην υπάρχει κίνδυνος μετάδοσης. Το CDC αναφέρει ότι μαθητές με εμετό ή διάρροια πρέπει να μένουν σπίτι και να επιστρέφουν σύμφωνα με τις οδηγίες του σχολείου ή του επαγγελματία υγείας. (cdc.gov)
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η βιαστική επιστροφή μπορεί να οδηγήσει σε νέα επιδείνωση ή σε μετάδοση σε άλλα παιδιά. Ένα παιδί που όλη τη νύχτα έκανε εμετό δεν είναι έτοιμο να πάει σχολείο επειδή το πρωί δεν έκανε για δύο ώρες.
Βήχας και συνάχι: όχι πάντα η ίδια απάντηση
Ο βήχας και το συνάχι είναι πιο δύσκολες περιπτώσεις, γιατί πολλά παιδιά περνούν εβδομάδες με ήπια καταρροή ή υπολειπόμενο βήχα. Αν κρατούσαμε κάθε παιδί σπίτι για κάθε μικρό συνάχι, αρκετά παιδιά δεν θα πήγαιναν σχολείο για μεγάλο μέρος του φθινοπώρου.
Το θέμα είναι η ένταση των συμπτωμάτων. Αν το παιδί έχει ήπια καταρροή, χωρίς πυρετό, με καλή διάθεση και μπορεί να συμμετέχει κανονικά, μπορεί σε αρκετές περιπτώσεις να πάει σχολείο, ακολουθώντας καλές συνήθειες υγιεινής. Αν όμως ο βήχας είναι έντονος, συνεχής, συνοδεύεται από δυσκολία στην αναπνοή, πόνο στο στήθος, πυρετό, εξάντληση ή κάνει το παιδί να μην μπορεί να λειτουργήσει, τότε χρειάζεται να μείνει σπίτι και να αξιολογηθεί αν χρειάζεται.
Το CDC προτείνει οι μαθητές με συμπτώματα αναπνευστικών ιώσεων να μένουν σπίτι όταν έχουν πυρετό ή όταν δεν μπορούν να συμμετέχουν κανονικά στις δραστηριότητες. (cdc.gov)
Το παιδί που «έχει μόνο δέκατα»
Τα δέκατα συχνά μπερδεύουν τους γονείς. Δεν είναι πάντα κάτι σοβαρό, αλλά είναι ένα σήμα ότι το σώμα μπορεί να βρίσκεται στην αρχή μιας ίωσης. Αν το παιδί έχει δέκατα μαζί με κακουχία, βήχα, πόνο στον λαιμό, πονοκέφαλο, ρίγος ή ατονία, καλό είναι να μη βιαστούμε να το στείλουμε σχολείο.
Αξίζει να δούμε τη συνολική εικόνα. Πώς κοιμήθηκε; Τρώει; Παίζει; Έχει ενέργεια; Μπορεί να σταθεί μέσα στην τάξη χωρίς να ταλαιπωρηθεί; Αν η απάντηση είναι όχι, τότε το παιδί χρειάζεται ξεκούραση.
Το θερμόμετρο είναι σημαντικό, αλλά δεν είναι το μόνο κριτήριο. Μερικές φορές ένα παιδί χωρίς υψηλό πυρετό είναι εμφανώς άρρωστο. Και αυτό πρέπει να το σεβαστούμε.
Γιατί δεν στέλνουμε το παιδί άρρωστο για να μη χάσει μάθημα
Η αγωνία για το σχολείο είναι κατανοητή. Κανείς δεν θέλει να χάνει το παιδί ύλη, ειδικά αν έχει δυσκολίες ή αν η τάξη προχωρά γρήγορα. Όμως ένα άρρωστο παιδί δεν μαθαίνει καλά. Μπορεί να κάθεται στο θρανίο, αλλά το μυαλό του να είναι στην κούραση, στον πονοκέφαλο, στον βήχα ή στην ανάγκη να ξαπλώσει.
Επιπλέον, όταν ένα παιδί πηγαίνει άρρωστο στο σχολείο, μπορεί να κολλήσει άλλα παιδιά. Κάποια από αυτά μπορεί να έχουν μικρότερα αδέλφια, ευάλωτους γονείς ή παππούδες στο σπίτι, ή δικά τους προβλήματα υγείας. Η σχολική κοινότητα δεν είναι μόνο η τάξη εκείνης της ημέρας. Είναι ένα δίκτυο οικογενειών.
Το παιδί δεν μένει σπίτι επειδή «χάνει σχολείο». Μένει σπίτι για να αναρρώσει σωστά και να μη μεταφέρει την ίωση σε όλη την τάξη.
Πότε ενημερώνουμε το σχολείο
Καλό είναι οι γονείς να ενημερώνουν το σχολείο όταν το παιδί απουσιάζει λόγω ασθένειας, ειδικά αν έχει πυρετό, γαστρεντερικά συμπτώματα, διαγνωσμένη λοίμωξη ή κάτι που μπορεί να αφορά και άλλα παιδιά. Δεν χρειάζεται πανικός ούτε υπερβολικές λεπτομέρειες, αλλά η βασική ενημέρωση βοηθά το σχολείο να έχει εικόνα.
Αν υπάρχει μεταδοτικό νόσημα ή οδηγία παιδιάτρου για συγκεκριμένο χρόνο αποχής, το σχολείο πρέπει να το γνωρίζει. Αν το παιδί έχει αλλεργικό εξάνθημα ή κάτι μη μεταδοτικό, επίσης μπορεί να χρειαστεί να ενημερωθεί ο εκπαιδευτικός για να μην υπάρξει σύγχυση.
Η επικοινωνία με το σχολείο δεν είναι τυπική λεπτομέρεια. Είναι μέρος της προστασίας όλων των παιδιών.
Πότε μιλάμε με παιδίατρο
Ο παιδίατρος είναι ο κατάλληλος άνθρωπος για να αξιολογήσει συμπτώματα που επιμένουν ή ανησυχούν. Οι γονείς πρέπει να επικοινωνούν με παιδίατρο όταν υπάρχει υψηλός ή επίμονος πυρετός, δυσκολία στην αναπνοή, έντονη υπνηλία, αφυδάτωση, επίμονος εμετός ή διάρροια, πόνος που δεν υποχωρεί, εξάνθημα, έντονος πονοκέφαλος, πόνος στο αυτί ή όταν το παιδί φαίνεται γενικά πολύ καταβεβλημένο.
Επίσης, αν το παιδί έχει χρόνια πάθηση, άσθμα, ανοσοκαταστολή ή άλλη ιδιαίτερη ιατρική κατάσταση, οι οδηγίες για το πότε μένει σπίτι και πότε επιστρέφει στο σχολείο μπορεί να είναι διαφορετικές. Εκεί η επικοινωνία με τον γιατρό είναι ακόμη πιο σημαντική.
Δεν χρειάζεται κάθε συνάχι να γίνεται επίσκεψη. Χρειάζεται όμως ο γονιός να εμπιστεύεται και την κλινική εικόνα του παιδιού. Αν κάτι δεν του φαίνεται σωστό, καλύτερα να ρωτήσει.
Επιστροφή στο σχολείο χωρίς βιασύνη
Η επιστροφή στο σχολείο πρέπει να γίνεται όταν το παιδί μπορεί να συμμετέχει κανονικά και όταν δεν υπάρχει αυξημένος κίνδυνος μετάδοσης, σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού ή του σχολείου. Αν το παιδί είναι απύρετο, έχει καλύτερη διάθεση, τρώει, πίνει, κοιμάται και έχει ενέργεια, συνήθως είναι πιο κοντά στην επιστροφή.
Όμως δεν χρειάζεται να επιστρέψει με το ζόρι επειδή «έπεσε ο πυρετός». Αν είναι ακόμη εξαντλημένο, αν έχει περάσει δύσκολη νύχτα ή αν χρειάζεται συνεχή φροντίδα, ίσως χρειάζεται λίγο ακόμη χρόνο. Η ανάρρωση δεν είναι μόνο αριθμός στο θερμόμετρο. Είναι και το πώς φαίνεται το παιδί.
Η HealthyChildren τονίζει ότι τα παιδιά μπορούν να επιστρέψουν στο σχολείο όταν είναι αρκετά καλά ώστε να συμμετέχουν και όταν δεν υπάρχει λόγος απομάκρυνσης σύμφωνα με τα συμπτώματά τους. (healthychildren.org)
Υγιεινή χωρίς πανικό
Δεν μπορούμε να αποφύγουμε όλες τις ιώσεις. Τα παιδιά θα αρρωστήσουν, ειδικά στις πρώτες σχολικές ηλικίες. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν απλά πράγματα που βοηθούν. Πλύσιμο χεριών, κάλυψη βήχα και φτερνίσματος, χαρτομάντιλα, καλός αερισμός, αποφυγή κοινής χρήσης μπουκαλιών ή φαγητού και παραμονή στο σπίτι όταν το παιδί είναι πραγματικά άρρωστο.
Το CDC τονίζει τη σημασία βασικών μέτρων πρόληψης λοιμώξεων στο σχολείο, όπως υγιεινή χεριών, αναπνευστική υγιεινή, καθαρισμός, αερισμός και παραμονή στο σπίτι όταν υπάρχει ασθένεια. (cdc.gov)
Δεν χρειάζεται να μεγαλώνουμε παιδιά που φοβούνται κάθε μικρόβιο. Χρειάζεται να τους μαθαίνουμε βασικές συνήθειες φροντίδας, για τον εαυτό τους και για τους άλλους.
Και οι γονείς χρειάζονται ρεαλισμό
Το να κρατήσεις ένα παιδί σπίτι δεν είναι πάντα εύκολο. Πολλοί γονείς δεν έχουν υποστήριξη, δουλεύουν, έχουν πίεση, δεν μπορούν να λείπουν εύκολα. Γι’ αυτό το θέμα δεν πρέπει να παρουσιάζεται σαν να είναι όλα απλά. Δεν είναι.
Όμως όσο δύσκολο κι αν είναι πρακτικά, ένα άρρωστο παιδί δεν γίνεται καλά επειδή το στείλαμε σχολείο. Και η τάξη δεν προστατεύεται όταν όλοι κάνουν πως «δεν είναι τίποτα». Χρειάζεται ρεαλισμός, αλλά και υπευθυνότητα.
Οι γονείς δεν χρειάζεται να πανικοβάλλονται με κάθε βήχα. Χρειάζεται όμως να βλέπουν τη συνολική εικόνα: πυρετός, διάθεση, ενέργεια, συμπτώματα, δυνατότητα συμμετοχής και πιθανότητα μετάδοσης.
Το βασικό κριτήριο
Αν υπάρχει μία ερώτηση που μπορεί να βοηθήσει, είναι αυτή: μπορεί το παιδί να περάσει τη σχολική μέρα άνετα και με ασφάλεια, χωρίς να ταλαιπωρηθεί και χωρίς να εκθέσει τους άλλους σε πιθανή λοίμωξη;
Αν η απάντηση είναι ναι, ίσως μπορεί να πάει. Αν η απάντηση είναι όχι, τότε χρειάζεται σπίτι, ξεκούραση και παρακολούθηση.
Το σχολείο είναι σημαντικό. Αλλά η υγεία του παιδιού και της σχολικής κοινότητας είναι πιο σημαντική από μία ημέρα παρουσίας. Ένα παιδί που μένει σπίτι όταν είναι άρρωστο δεν «χάνει» απλώς μάθημα. Κερδίζει χρόνο να αναρρώσει, προστατεύει τους άλλους και επιστρέφει πιο έτοιμο.
Και αυτό είναι ένα μάθημα που αξίζει όσο πολλά άλλα: να ακούμε το σώμα μας, να φροντίζουμε τον εαυτό μας και να σεβόμαστε την υγεία των γύρω μας.
