Υπάρχουν παιδιά που μοιάζουν “πολύ ώριμα” για την ηλικία τους. Παιδιά που δεν ζητούν πολλά, που καταλαβαίνουν τα πάντα, που προσαρμόζονται εύκολα, που δεν δημιουργούν προβλήματα και συχνά ακούνε από τους μεγάλους τη φράση:
«Είναι μικρός ενήλικας.»
Κι όμως, πολλές φορές πίσω από αυτή την “ωριμότητα” δεν κρύβεται απαραίτητα ψυχική ισορροπία. Κρύβεται μια παιδική ηλικία που αναγκάστηκε να μεγαλώσει πιο γρήγορα απ’ όσο μπορούσε να αντέξει.
Στη σύγχρονη ζωή, πολλά παιδιά εκτίθενται πολύ νωρίς σε άγχος, εντάσεις και συναισθηματικά βάρη ενηλίκων. Ακούνε οικονομικά προβλήματα, συγκρούσεις, φόβους, προσωπικά αδιέξοδα ή ακόμη και ζητήματα σχέσεων που δεν αντιστοιχούν στην ηλικία τους.
Κάποια παιδιά αρχίζουν έτσι να λειτουργούν σαν “συναισθηματικοί ενήλικες” μέσα στο σπίτι.
Προσπαθούν:
- να μην επιβαρύνουν τους γονείς,
- να είναι συνεχώς “καλά”,
- να φροντίζουν τη διάθεση των άλλων,
- να προσαρμόζονται υπερβολικά,
- ή να καταπιέζουν ανάγκες και συναισθήματα για να μην δημιουργούν επιπλέον ένταση.
Αυτό το φαινόμενο στην ψυχολογία συχνά συνδέεται με τη λεγόμενη parentification — όταν το παιδί παίρνει ψυχικά ή πρακτικά ρόλους που ανήκουν στους ενήλικες.
Το παιδί μπορεί να γίνει:
- ο “σύμβουλος” του γονιού,
- ο άνθρωπος που ακούει προβλήματα ενηλίκων,
- ο “δυνατός” της οικογένειας,
- ή εκείνος που νιώθει υπεύθυνος να κρατά ισορροπίες μέσα στο σπίτι.
Και επειδή αυτά τα παιδιά συχνά φαίνονται ήρεμα και υπεύθυνα, πολλοί δεν αντιλαμβάνονται πόση πίεση κουβαλούν εσωτερικά.
Όμως ένα παιδί δεν είναι φτιαγμένο για να σηκώνει ψυχικά φορτία ενηλίκων.
Χρειάζεται χώρο:
- να παίξει,
- να βαρεθεί,
- να κάνει λάθη,
- να είναι ανώριμο,
- να θυμώσει,
- να ζητήσει βοήθεια,
- να νιώσει ότι κάποιος άλλος κρατά την ασφάλεια για εκείνο.
Όταν ένα παιδί μεγαλώνει πολύ γρήγορα ψυχικά, συχνά αργότερα δυσκολεύεται:
- να εκφράσει ανάγκες,
- να εμπιστευτεί,
- να χαλαρώσει,
- να βάλει όρια,
- ή να νιώσει ότι έχει δικαίωμα να φροντιστεί και το ίδιο.
Πολλά από αυτά τα παιδιά γίνονται ενήλικες που μοιάζουν “λειτουργικοί”, αλλά μέσα τους νιώθουν συνεχώς υπεύθυνοι για όλους.
Και ίσως αυτό είναι κάτι που χρειάζεται να θυμόμαστε περισσότερο ως κοινωνία και ως γονείς:
Η πραγματική ωριμότητα δεν είναι όταν ένα παιδί σταματά να έχει παιδικές ανάγκες.
Είναι όταν μεγαλώνει νιώθοντας αρκετά ασφαλές ώστε να μπορεί να τις έχει.
