Πριν από λίγα χρόνια, το ερώτημα που απασχολούσε τους περισσότερους γονείς ήταν σχετικά απλό: «Πότε θα πάρει κινητό το παιδί μου;». Σήμερα, όμως, η συζήτηση έχει γίνει πιο σύνθετη. Με την εξάπλωση των social media, των εφαρμογών ανταλλαγής μηνυμάτων και της συνεχούς πρόσβασης στο διαδίκτυο, όλο και περισσότεροι γονείς αναρωτιούνται αν ένα παιδί είναι πραγματικά έτοιμο να διαχειριστεί ένα smartphone πριν φτάσει στο Γυμνάσιο.
Η απάντηση δεν είναι ίδια για όλα τα παιδιά. Υπάρχουν όμως ορισμένα δεδομένα που μπορούν να βοηθήσουν τους γονείς να πάρουν πιο ενημερωμένες αποφάσεις.
Γιατί η συζήτηση έχει ανοίξει ξανά τα τελευταία χρόνια;
Η ανησυχία δεν αφορά πλέον μόνο τον χρόνο που περνούν τα παιδιά μπροστά σε μια οθόνη. Οι ειδικοί εξετάζουν όλο και περισσότερο τη σχέση των παιδιών με τα social media, την έκθεσή τους σε ακατάλληλο περιεχόμενο, τον διαδικτυακό εκφοβισμό, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η συνεχής συνδεσιμότητα επηρεάζει τη συγκέντρωση, τον ύπνο και την ψυχική υγεία.
Παράλληλα, αρκετές χώρες έχουν αρχίσει να επανεξετάζουν τη θέση των κινητών τηλεφώνων μέσα στο σχολικό περιβάλλον, θεωρώντας ότι η ανεξέλεγκτη χρήση τους μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη μαθησιακή διαδικασία.
Τι συμβαίνει στα σχολεία άλλων χωρών;
Τα τελευταία χρόνια, αρκετές ευρωπαϊκές χώρες έχουν προχωρήσει σε περιορισμούς ή απαγορεύσεις κινητών τηλεφώνων κατά τη διάρκεια του σχολικού ωραρίου.
Στη Γαλλία, η χρήση κινητών στα σχολεία έχει περιοριστεί ήδη από το 2018, ενώ τα τελευταία χρόνια εξετάζονται ακόμη αυστηρότερα μέτρα. Στην Ολλανδία εφαρμόζονται εθνικοί περιορισμοί στη χρήση κινητών, tablets και smartwatches στα σχολεία, ενώ η Ιταλία έχει επίσης υιοθετήσει αντίστοιχες πολιτικές σε αρκετές βαθμίδες εκπαίδευσης. Στην Αγγλία, η συντριπτική πλειονότητα των σχολείων εφαρμόζει πλέον κάποια μορφή περιορισμού ή απαγόρευσης των κινητών μέσα στην τάξη.
Ανεξάρτητα από το αν συμφωνεί κανείς με αυτά τα μέτρα, το γεγονός ότι τόσες χώρες ανοίγουν τη συζήτηση δείχνει ότι το θέμα απασχολεί σοβαρά την εκπαιδευτική κοινότητα διεθνώς.
Κινητό δεν σημαίνει απαραίτητα social media
Ένα από τα μεγαλύτερα λάθη που γίνονται στη δημόσια συζήτηση είναι ότι συχνά αντιμετωπίζουμε το κινητό τηλέφωνο και τα social media ως το ίδιο πράγμα.
Ένα παιδί μπορεί να έχει πρόσβαση σε ένα κινητό για να επικοινωνεί με την οικογένειά του ή για λόγους ασφάλειας. Αυτό είναι πολύ διαφορετικό από το να διαθέτει λογαριασμούς σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης χωρίς επαρκή επίβλεψη ή καθοδήγηση.
Οι περισσότερες μεγάλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, όπως το Instagram, το TikTok και το Snapchat, θέτουν ως ελάχιστο όριο ηλικίας τα 13 έτη. Παρότι πολλοί ανήλικοι αποκτούν λογαριασμούς νωρίτερα, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η συναισθηματική και κοινωνική ωριμότητα που απαιτείται για τη διαχείριση αυτών των πλατφορμών δεν αναπτύσσεται με τον ίδιο ρυθμό σε όλα τα παιδιά.
Πότε ίσως είναι νωρίς για smartphone;
Δεν υπάρχει μια «μαγική» ηλικία που να ισχύει για όλα τα παιδιά. Υπάρχουν όμως ορισμένες ενδείξεις που μπορούν να προβληματίσουν τους γονείς.
Ίσως είναι νωρίς για προσωπικό smartphone όταν το παιδί:
- δυσκολεύεται να τηρεί συμφωνημένα όρια χρήσης,
- εκνευρίζεται υπερβολικά όταν χρειάζεται να αποχωριστεί τη συσκευή,
- παραμελεί δραστηριότητες, παιχνίδι ή κοινωνικές επαφές,
- δεν κατανοεί βασικούς κανόνες ασφαλούς συμπεριφοράς στο διαδίκτυο,
- δυσκολεύεται να ξεχωρίσει αξιόπιστες από αναξιόπιστες πληροφορίες.
Αυτά δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι το παιδί δεν θα είναι ποτέ έτοιμο. Μπορεί απλώς να σημαίνουν ότι χρειάζεται περισσότερο χρόνο και καθοδήγηση.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;
Ίσως το πιο χρήσιμο ερώτημα δεν είναι «κινητό ή όχι κινητό», αλλά «πώς θα μάθει το παιδί να χρησιμοποιεί την τεχνολογία με ασφάλεια και υπευθυνότητα;».
Μερικές πρακτικές που προτείνουν οι ειδικοί είναι:
- Να υπάρχουν σαφή όρια στον χρόνο χρήσης.
- Να αποφεύγεται η χρήση κινητού κατά τη διάρκεια του ύπνου.
- Να συζητούνται ανοιχτά οι κίνδυνοι και οι δυνατότητες του διαδικτύου.
- Να υπάρχει σταδιακή εξοικείωση με την ψηφιακή υπευθυνότητα.
- Να δίνεται έμφαση στην ισορροπία ανάμεσα στον ψηφιακό και τον πραγματικό κόσμο.
Το σημαντικότερο ερώτημα
Συχνά οι γονείς αναζητούν μια συγκεκριμένη ηλικία που θα τους δώσει μια ξεκάθαρη απάντηση. Στην πραγματικότητα, όμως, το πιο σημαντικό ερώτημα ίσως δεν είναι:
«Πότε πρέπει να πάρει κινητό το παιδί μου;»
Αλλά:
«Είναι έτοιμο να το χρησιμοποιήσει με ασφάλεια, υπευθυνότητα και μέτρο;»
Όπως συμβαίνει με πολλές αποφάσεις στην ανατροφή, δεν υπάρχει μία απάντηση που να ταιριάζει σε όλες τις οικογένειες. Υπάρχει όμως η δυνατότητα να προσεγγίσουμε το θέμα με ενημέρωση, διάλογο και ρεαλιστικές προσδοκίες, βοηθώντας τα παιδιά να χτίσουν μια πιο υγιή σχέση με την τεχνολογία.
