Υπάρχουν στιγμές που ένα παιδί κρατιέται όλη μέρα και μόλις περάσει την πόρτα του σπιτιού, ξεσπά. Μιλάει απότομα, γκρινιάζει, θυμώνει για κάτι μικρό ή αρχίζει να κλαίει χωρίς προφανή λόγο. Και συνήθως αυτό συμβαίνει μπροστά στον έναν γονιό. Συχνά στη μαμά.
Η πρώτη αντίδραση είναι ανθρώπινη. «Γιατί σε εμένα;» «Τι έκανα;» «Γιατί σε όλους είναι ήρεμο και σε μένα έτσι;» Είναι εύκολο να το πάρεις προσωπικά. Όμως τις περισσότερες φορές, δεν είναι απόρριψη. Είναι ασφάλεια.
Το παιδί περνάει πολλές ώρες μέσα σε ένα περιβάλλον όπου χρειάζεται να αυτορυθμιστεί. Στο σχολείο πρέπει να ακολουθεί κανόνες, να περιμένει τη σειρά του, να διαχειρίζεται απογοητεύσεις, να προσαρμόζεται κοινωνικά. Όλη αυτή η προσπάθεια απαιτεί ενέργεια από τον εγκέφαλο, ιδιαίτερα από τις περιοχές που σχετίζονται με τον έλεγχο των παρορμήσεων και τη ρύθμιση των συναισθημάτων. Για έναν αναπτυσσόμενο εγκέφαλο, αυτή η διαδικασία είναι απαιτητική.
Όταν το παιδί επιστρέφει στο σπίτι, το νευρικό του σύστημα χαλαρώνει. Και όταν χαλαρώνει, βγαίνει στην επιφάνεια ό,τι κρατιόταν μέσα. Η ένταση δεν δημιουργείται εκείνη τη στιγμή. Απλώς απελευθερώνεται. Το σπίτι είναι το ασφαλές πλαίσιο όπου δεν χρειάζεται να «κρατηθεί». Εκεί μπορεί να είναι αυθεντικό, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ότι θα δείξει τον θυμό ή την κούρασή του.
Αυτός είναι και ο λόγος που το ξέσπασμα συμβαίνει συνήθως μπροστά στο πρόσωπο με το οποίο το παιδί έχει τον πιο ασφαλή δεσμό. Δεν ξεσπάει στον δάσκαλο γιατί εκεί χρειάζεται να συγκρατηθεί. Δεν ξεσπάει στον φίλο γιατί φοβάται την απόρριψη. Ξεσπάει εκεί που ξέρει, βαθιά μέσα του, ότι η σχέση δεν κινδυνεύει.
Αυτό δεν σημαίνει ότι αποδεχόμαστε κάθε συμπεριφορά. Σημαίνει όμως ότι καταλαβαίνουμε τι τη γεννά. Αν απαντήσουμε με φωνή σε μια φωνή, το νευρικό σύστημα ενεργοποιείται ακόμη περισσότερο. Αν όμως μείνουμε σταθεροί και ήρεμοι, γινόμαστε ο ρυθμιστής που το παιδί εκείνη τη στιγμή δεν μπορεί να είναι για τον εαυτό του.
Δεν είναι πάντα εύκολο. Όταν είμαστε κι εμείς κουρασμένοι, ένα απότομο «άσε με» πονάει. Όμως αξίζει να θυμόμαστε ότι πίσω από τη συμπεριφορά υπάρχει ανάγκη. Αντί να απαντήσουμε «μη μου μιλάς έτσι», μπορούμε να πούμε «φαίνεσαι πολύ κουρασμένος σήμερα». Αυτή η μετατόπιση αλλάζει τον τόνο όλης της αλληλεπίδρασης.
Τα παιδιά δεν ψάχνουν τον τέλειο γονιό. Ψάχνουν έναν σταθερό ενήλικα που αντέχει τα συναισθήματά τους χωρίς να αποσύρεται. Όταν το παιδί ξεσπάει σε εσένα, δεν σημαίνει ότι σε σέβεται λιγότερο. Συχνά σημαίνει ότι σε εμπιστεύεται περισσότερο.
Και ίσως αυτό είναι το πιο δύσκολο αλλά και το πιο όμορφο κομμάτι της γονεϊκότητας. Να είσαι το ασφαλές λιμάνι, ακόμη κι όταν τα κύματα πέφτουν πάνω σου.
