Για πολλές οικογένειες, ένας σκύλος δεν είναι απλώς ένα κατοικίδιο. Είναι ένα μέλος της οικογένειας, που μοιράζεται την καθημερινότητα, τις διακοπές και τις σημαντικές στιγμές της ζωής. Όταν όμως στην οικογένεια υπάρχει ή πρόκειται να προστεθεί ένα παιδί, είναι φυσικό να γεννιούνται απορίες. Πώς μπορεί να συνυπάρξει με ασφάλεια ένα μωρό με έναν σκύλο; Πώς μαθαίνουμε σε ένα παιδί να σέβεται το κατοικίδιό του; Και τι πρέπει να κάνουμε πριν ακόμη γεννηθεί το μωρό ώστε η μετάβαση να είναι όσο το δυνατόν πιο ομαλή;
Οι ειδικοί συμφωνούν ότι η ασφαλής συμβίωση δεν είναι θέμα τύχης. Είναι αποτέλεσμα σωστής προετοιμασίας, εκπαίδευσης και συνεχούς επίβλεψης.
Όταν το παιδί μεγαλώνει μαζί με έναν σκύλο
Η συμβίωση με έναν σκύλο μπορεί να προσφέρει πολλά οφέλη στα παιδιά. Έρευνες έχουν συνδέσει την επαφή με τα κατοικίδια με την ανάπτυξη της ενσυναίσθησης, της υπευθυνότητας και της συναισθηματικής νοημοσύνης. Τα παιδιά μαθαίνουν να φροντίζουν ένα άλλο ζωντανό πλάσμα, να αναγνωρίζουν τις ανάγκες του και να κατανοούν ότι κάθε ζώο έχει τα δικά του όρια.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι τα παιδιά γνωρίζουν από μόνα τους πώς να συμπεριφερθούν. Όπως μαθαίνουν να σέβονται τους ανθρώπους γύρω τους, έτσι χρειάζεται να μάθουν να σέβονται και τον σκύλο τους.
Οι γονείς μπορούν να εξηγήσουν, από πολύ μικρή ηλικία, ότι δεν τραβάμε την ουρά ή τα αυτιά ενός σκύλου, δεν τον ενοχλούμε όταν τρώει ή κοιμάται και δεν τον αγκαλιάζουμε ή τον πιέζουμε όταν εκείνος απομακρύνεται ή δείχνει ότι δεν θέλει επαφή.
Είναι επίσης σημαντικό να θυμούνται ότι η ευθύνη για την επίβλεψη ανήκει πάντα στους ενήλικες. Ακόμη και το πιο υπεύθυνο παιδί δεν μπορεί να αναγνωρίσει όλα τα σημάδια δυσφορίας ενός σκύλου ούτε να προβλέψει πώς μπορεί να αντιδράσει σε μια απρόσμενη κατάσταση.
Παράλληλα, ακόμη και ο πιο ήρεμος και φιλικός σκύλος δεν πρέπει ποτέ να μένει χωρίς επίβλεψη με ένα βρέφος ή ένα πολύ μικρό παιδί. Τα περισσότερα ατυχήματα δεν οφείλονται σε επιθετικότητα, αλλά σε παρεξηγήσεις ή σε μια απρόβλεπτη αντίδραση είτε του παιδιού είτε του ζώου.
Περιμένετε μωρό; Η προετοιμασία ξεκινά πριν από τη γέννηση
Ένα από τα πιο συχνά λάθη που κάνουν οι οικογένειες είναι ότι θεωρούν πως η προσαρμογή του σκύλου ξεκινά όταν επιστρέψουν από το μαιευτήριο με το μωρό στην αγκαλιά.
Στην πραγματικότητα, η προετοιμασία πρέπει να ξεκινήσει αρκετές εβδομάδες ή ακόμη και μήνες νωρίτερα.
Η προετοιμασία ξεκινά ήδη από την εγκυμοσύνη
Η εγκυμοσύνη είναι η κατάλληλη περίοδος για να βοηθήσουμε τον σκύλο να προσαρμοστεί σταδιακά στις αλλαγές που έρχονται. Αν πρόκειται να αλλάξει το σημείο όπου κοιμάται, αν δεν θα επιτρέπεται πλέον να ανεβαίνει στον καναπέ ή αν θα υπάρχουν χώροι του σπιτιού στους οποίους δεν θα έχει πρόσβαση, οι νέοι κανόνες καλό είναι να εφαρμοστούν πριν γεννηθεί το μωρό. Έτσι, ο σκύλος δεν θα συνδέσει τους περιορισμούς με την άφιξη του νέου μέλους της οικογένειας.
Παράλληλα, μπορεί να εξοικειωθεί σταδιακά με τον βρεφικό εξοπλισμό. Το καρότσι, το λίκνο, το ρηλάξ ή το παιδικό δωμάτιο δεν θα πρέπει να αποτελέσουν ξαφνικές αλλαγές. Ακόμη και η αναπαραγωγή ηχογραφήσεων με κλάμα μωρού σε χαμηλή ένταση, πάντα με θετική επιβράβευση όταν ο σκύλος παραμένει ήρεμος, μπορεί να βοηθήσει ορισμένα ζώα να προσαρμοστούν πιο ομαλά στη νέα καθημερινότητα.
Η εκπαίδευση του σκύλου είναι επένδυση για όλη την οικογένεια
Η άφιξη ενός παιδιού δεν είναι η κατάλληλη στιγμή για να ξεκινήσει η βασική εκπαίδευση ενός σκύλου. Αντίθετα, είναι σημαντικό το ζώο να γνωρίζει ήδη βασικές εντολές, όπως «κάτσε», «μείνε», «έλα» και «άστο», ώστε οι γονείς να μπορούν να διαχειριστούν με ασφάλεια διάφορες καταστάσεις μέσα στο σπίτι.
Αν ο σκύλος παρουσιάζει έντονο ενθουσιασμό, πηδά πάνω στους ανθρώπους, τραβάει δυνατά στη βόλτα ή δυσκολεύεται να ελέγξει την παρόρμησή του, είναι προτιμότερο να ζητηθεί η βοήθεια ενός επαγγελματία εκπαιδευτή ή συμβούλου συμπεριφοράς πριν γεννηθεί το μωρό. Η εκπαίδευση δεν αποσκοπεί μόνο στην υπακοή, αλλά κυρίως στη δημιουργία ενός ασφαλούς περιβάλλοντος για όλους.
Η γνωριμία με το νέο μέλος της οικογένειας
Η πρώτη συνάντηση του σκύλου με το μωρό χρειάζεται να γίνει σε ήρεμο περιβάλλον και χωρίς ένταση. Οι γονείς δεν χρειάζεται να πιέσουν το ζώο να πλησιάσει ούτε να το απομακρύνουν από φόβο.
Ο σκύλος θα θελήσει συνήθως να μυρίσει το νέο μέλος της οικογένειας και να εξερευνήσει τη νέα κατάσταση. Με ψυχραιμία, θετική ενίσχυση και συνεχή επίβλεψη, οι περισσότερες γνωριμίες εξελίσσονται ομαλά.
Παράλληλα, είναι σημαντικό ο σκύλος να συνεχίσει να λαμβάνει προσοχή, βόλτες, παιχνίδι και φροντίδα. Όταν ένα ζώο νιώθει ότι εξακολουθεί να αποτελεί μέλος της οικογένειας, προσαρμόζεται συνήθως πιο εύκολα στις αλλαγές.
Ο σκύλος «μιλάει» μέσα από τη συμπεριφορά του
Ένα από τα μεγαλύτερα λάθη που κάνουν οι ενήλικες είναι να πιστεύουν ότι ένας σκύλος γίνεται επιθετικός χωρίς καμία προειδοποίηση. Στην πραγματικότητα, τα περισσότερα σκυλιά προσπαθούν πρώτα να δείξουν ότι νιώθουν άβολα ή πιεσμένα.
Μπορεί να απομακρυνθούν από το παιδί, να γυρίσουν το κεφάλι τους, να χασμουρηθούν επανειλημμένα, να γλείφουν τη μύτη τους, να κατεβάσουν τα αυτιά ή την ουρά τους ή να σφίξουν το σώμα τους. Αυτές οι συμπεριφορές είναι συχνά σημάδια ότι χρειάζονται περισσότερο χώρο και ηρεμία.
Αν το παιδί συνεχίσει να πιέζει το ζώο, αγνοώντας αυτά τα προειδοποιητικά σήματα, ο σκύλος μπορεί να αντιδράσει για να προστατεύσει τον εαυτό του. Για τον λόγο αυτό, είναι σημαντικό οι γονείς να μάθουν να αναγνωρίζουν τη γλώσσα του σώματος του σκύλου και να διδάσκουν στα παιδιά ότι όταν ένα ζώο απομακρύνεται ή δείχνει δυσφορία, το αφήνουμε ήσυχο.
Πέντε κανόνες που κάνουν τη συμβίωση πιο ασφαλή
Η ασφαλής σχέση ανάμεσα σε ένα παιδί και έναν σκύλο δεν βασίζεται μόνο στον χαρακτήρα του ζώου. Βασίζεται κυρίως στις καθημερινές συνήθειες που καλλιεργεί η οικογένεια.
- Μην αφήνετε ποτέ ένα βρέφος ή ένα μικρό παιδί μόνο του με τον σκύλο, ακόμη κι αν πρόκειται για ένα ζώο που δεν έχει δείξει ποτέ επιθετική συμπεριφορά.
- Μάθετε στο παιδί να μην πλησιάζει τον σκύλο όταν τρώει, κοιμάται ή ξεκουράζεται, καθώς εκείνες τις στιγμές χρειάζεται τον προσωπικό του χώρο.
- Μην επιτρέπετε παιχνίδια που μπορεί να ενοχλήσουν το ζώο, όπως το τράβηγμα της ουράς, των αυτιών ή του τριχώματος.
- Διατηρήστε όσο γίνεται τη ρουτίνα του σκύλου, ώστε να μην αισθανθεί ότι η άφιξη του μωρού άλλαξε ξαφνικά ολόκληρη τη ζωή του.
- Εάν παρατηρήσετε αλλαγές στη συμπεριφορά του, όπως έντονο άγχος, απομόνωση, υπερβολικό γάβγισμα ή επιθετικότητα, απευθυνθείτε εγκαίρως στον κτηνίατρο ή σε ειδικό συμπεριφοράς.
Τα παιδιά μαθαίνουν από το παράδειγμά μας
Ο τρόπος με τον οποίο οι ίδιοι οι γονείς συμπεριφέρονται απέναντι στον σκύλο επηρεάζει σημαντικά και τη στάση του παιδιού.
Όταν ένα παιδί βλέπει ότι οι μεγάλοι φροντίζουν τον σκύλο με σεβασμό, τηρούν τη ρουτίνα του, δεν τον ενοχλούν όταν ξεκουράζεται και ανταποκρίνονται στις ανάγκες του με υπομονή, είναι πολύ πιθανό να υιοθετήσει και το ίδιο αυτές τις συμπεριφορές.
Αντίθετα, όταν οι ενήλικες φωνάζουν συνεχώς στο ζώο, το τιμωρούν ή αγνοούν τα όριά του, το παιδί λαμβάνει το μήνυμα ότι αυτή είναι μια αποδεκτή στάση απέναντι στα ζώα.
Η εκπαίδευση, λοιπόν, δεν αφορά μόνο τον σκύλο ή το παιδί. Αφορά ολόκληρη την οικογένεια.
Τα οφέλη μιας σχέσης που χτίζεται σωστά
Η επιστημονική βιβλιογραφία δείχνει ότι τα παιδιά που μεγαλώνουν με κατοικίδια μπορούν να ωφεληθούν σε πολλούς τομείς της ανάπτυξής τους. Η καθημερινή επαφή με έναν σκύλο έχει συνδεθεί με την καλλιέργεια της ενσυναίσθησης, της υπευθυνότητας και του σεβασμού απέναντι στα ζώα, ενώ παράλληλα προσφέρει ευκαιρίες για παιχνίδι, άσκηση και δημιουργία ενός ισχυρού συναισθηματικού δεσμού.
Τα οφέλη αυτά, όμως, προϋποθέτουν ότι η συμβίωση βασίζεται στον σεβασμό, στη σωστή εκπαίδευση και στη συνεχή επίβλεψη των ενηλίκων.
Μεγαλώνοντας μαζί
Η σχέση ανάμεσα σε ένα παιδί και έναν σκύλο δεν χτίζεται μέσα σε μία ημέρα. Δημιουργείται μέσα από τις μικρές στιγμές της καθημερινότητας, το παιχνίδι, τις βόλτες, τη φροντίδα και, πάνω απ’ όλα, τον αμοιβαίο σεβασμό.
Όταν οι γονείς προετοιμάζουν σωστά τον σκύλο πριν από την άφιξη ενός μωρού, θέτουν ξεκάθαρους κανόνες και μαθαίνουν στο παιδί να αναγνωρίζει και να σέβεται τις ανάγκες του ζώου, δημιουργούν τις προϋποθέσεις για μια σχέση εμπιστοσύνης που μπορεί να διαρκέσει μια ολόκληρη ζωή.
Για πολλά παιδιά, ο σκύλος δεν είναι απλώς το πρώτο τους κατοικίδιο. Είναι ο πρώτος τους φίλος, ο σύντροφος στα παιχνίδια, ο φύλακας των μικρών τους μυστικών και μια καθημερινή υπενθύμιση ότι η αγάπη, η φροντίδα και ο σεβασμός χτίζονται μέσα από τις πράξεις.
