Ένα μωρό που μόλις έχει φάει και μετά από λίγο βάζει τα χέρια του στο στόμα μπορεί εύκολα να αγχώσει έναν γονιό. Η πρώτη σκέψη είναι συχνά: «Μήπως δεν χόρτασε;». Και αν το μωρό αρχίσει να πιπιλάει, να μασάει τα δάχτυλά του ή να γκρινιάζει, η ανησυχία μεγαλώνει ακόμη περισσότερο.
Στην πραγματικότητα, το χέρι στο στόμα δεν σημαίνει πάντα πείνα. Μπορεί να είναι σημάδι ότι το μωρό θέλει κι άλλο γάλα, ειδικά όταν συνοδεύεται από άλλα σημάδια πείνας. Μπορεί όμως να είναι και κάτι πολύ πιο απλό: τρόπος αυτοπαρηγοριάς, φυσιολογική αναπτυξιακή εξερεύνηση, ανάγκη για πιπίλισμα, κούραση ή ενόχληση από τα ούλα.
Τα μωρά χρησιμοποιούν το στόμα τους για να γνωρίσουν τον κόσμο. Πριν μπορέσουν να πιάσουν, να δείξουν, να μιλήσουν ή να εξηγήσουν τι νιώθουν, βάζουν πράγματα στο στόμα, πιπιλούν, μασούν, δοκιμάζουν υφές και επαναλαμβάνουν κινήσεις που τα ηρεμούν. Γι’ αυτό χρειάζεται να βλέπουμε το μωρό συνολικά και όχι να ερμηνεύουμε ένα μόνο σημάδι μεμονωμένα.
Πότε μπορεί να σημαίνει ότι πεινάει ακόμα
Το να βάζει ένα μωρό τα χέρια του στο στόμα μπορεί πράγματι να είναι σημάδι πείνας. Το CDC αναφέρει ότι τα μωρά μπορεί να δείχνουν ότι πεινούν βάζοντας τα χέρια στο στόμα, γυρίζοντας το κεφάλι προς το στήθος ή το μπιμπερό ή κάνοντας κινήσεις με τα χείλη.
Όμως αυτό έχει μεγαλύτερη σημασία όταν εμφανίζεται μαζί με άλλα σημάδια. Αν το μωρό ψάχνει έντονα το στήθος ή το μπιμπερό, κάνει κινήσεις θηλασμού, ανοίγει το στόμα, γκρινιάζει με τρόπο που θυμίζει πείνα ή δεν ηρεμεί μετά το γεύμα, μπορεί όντως να χρειάζεται περισσότερο. Αντίθετα, αν έχει φάει καλά, φαίνεται ήρεμο, έχει χαλαρό σώμα και απλώς πιπιλάει τα δάχτυλά του, μπορεί να μην πρόκειται για πείνα.
Τα σημάδια κορεσμού είναι επίσης σημαντικά. Αν το μωρό κλείνει το στόμα, γυρίζει το κεφάλι μακριά από το στήθος ή το μπιμπερό, χαλαρώνει ή σταματά να ενδιαφέρεται για το φαγητό, μπορεί να έχει χορτάσει. Το ζητούμενο δεν είναι να πιέσουμε το μωρό να φάει περισσότερο μόνο επειδή έβαλε τα χέρια στο στόμα, αλλά να διαβάσουμε τη συνολική του συμπεριφορά.
Μπορεί απλώς να χαλαρώνει
Το πιπίλισμα είναι για πολλά μωρά τρόπος ηρεμίας. Δεν συνδέεται πάντα με φαγητό. Ένα μωρό μπορεί να πιπιλάει τα δάχτυλά του επειδή κουράστηκε, επειδή θέλει να κοιμηθεί, επειδή χρειάζεται παρηγοριά ή επειδή αυτή η κίνηση το βοηθά να ρυθμιστεί.
Αυτό είναι ιδιαίτερα πιθανό αν το μωρό φαίνεται κατά τα άλλα καλά. Αν δεν κλαίει έντονα, δεν ψάχνει επίμονα για τροφή, δεν δείχνει ανήσυχο και απλώς βάζει τα χέρια στο στόμα, μπορεί να κάνει κάτι φυσιολογικό για την ηλικία του. Οι γονείς συχνά ανησυχούν επειδή συνδέουν κάθε κίνηση του στόματος με πείνα, όμως για τα μωρά το στόμα είναι και εργαλείο ηρεμίας.
Μπορεί να ανακαλύπτει τα χέρια του
Σε κάποια ηλικιακά στάδια, το μωρό αρχίζει να ανακαλύπτει το σώμα του. Τα χέρια γίνονται ξαφνικά κάτι πολύ ενδιαφέρον. Τα κοιτάζει, τα φέρνει στο στόμα, τα πιπιλάει, τα μασάει, τα χρησιμοποιεί για να εξερευνήσει. Αυτό είναι μέρος της ανάπτυξης και δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάτι δεν πάει καλά.
Το CDC, στα αναπτυξιακά ορόσημα, ενθαρρύνει τους γονείς να επιτρέπουν στο μωρό να βάζει ασφαλή αντικείμενα στο στόμα του για εξερεύνηση, όταν αυτό γίνεται με επίβλεψη και χωρίς κινδύνους.
Αν λοιπόν το μωρό βάζει τα χέρια στο στόμα μετά το φαγητό, μπορεί απλώς να συνεχίζει αυτή τη φυσιολογική εξερεύνηση. Δεν χρειάζεται να το σταματάμε κάθε φορά, εκτός αν τα χέρια είναι βρώμικα ή υπάρχει κάποιος άλλος πρακτικός κίνδυνος.
Μπορεί να το ενοχλούν τα ούλα
Το μάσημα των χεριών μπορεί να σχετίζεται και με την οδοντοφυΐα, ειδικά αν το μωρό έχει περισσότερα σάλια, θέλει να μασάει αντικείμενα, δείχνει ανήσυχο ή έχει ερεθισμένα ούλα. Ωστόσο, δεν σημαίνει ότι κάθε φορά που ένα μωρό βάζει τα χέρια στο στόμα «βγάζει δόντια».
Σε αυτή την περίπτωση, βοηθά να παρατηρήσουμε το συνολικό μοτίβο. Αν το μωρό μασάει επίμονα, δείχνει ανακούφιση με ένα ασφαλές μασητικό, έχει αυξημένη σιελόρροια ή δυσφορία, μπορεί να περνά φάση οδοντοφυΐας. Αν όμως το κάνει περιστασιακά μετά το φαγητό και είναι ήρεμο, πιθανότατα δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας.
Πώς ξέρουμε αν τρέφεται αρκετά
Η μεγάλη αγωνία των γονιών είναι αν το μωρό χορταίνει. Εκεί δεν βασιζόμαστε μόνο στο αν βάζει τα χέρια στο στόμα. Κοιτάμε πιο αξιόπιστες ενδείξεις: την πρόσληψη βάρους, τις βρεγμένες και λερωμένες πάνες, τη γενική διάθεση, το αν φαίνεται ικανοποιημένο μετά το γεύμα και την εικόνα που έχει ο παιδίατρος για την ανάπτυξή του.
Η HealthyChildren, της American Academy of Pediatrics, αναφέρει ότι η αύξηση βάρους, οι βρεγμένες και λερωμένες πάνες και το πόσο ικανοποιημένο φαίνεται το μωρό μετά τον θηλασμό είναι χρήσιμες ενδείξεις για το αν παίρνει αρκετό γάλα. Το CDC επίσης σημειώνει ότι τα μωρά συνήθως παίρνουν όσο χρειάζονται σε κάθε γεύμα και σταματούν όταν χορτάσουν, γι’ αυτό οι γονείς χρειάζεται να ακολουθούν τα σημάδια πείνας και κορεσμού του μωρού.
Αν ένα μωρό μεγαλώνει καλά, έχει αρκετές βρεγμένες πάνες, φαίνεται ζωηρό όταν είναι ξύπνιο και ο παιδίατρος είναι ικανοποιημένος με την πορεία του, το ότι βάζει τα χέρια στο στόμα μετά το φαγητό δεν σημαίνει από μόνο του ότι δεν τρέφεται σωστά.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς εκείνη τη στιγμή
Αν το μωρό βάζει τα χέρια στο στόμα αμέσως μετά το φαγητό, οι γονείς μπορούν πρώτα να παρατηρήσουν. Φαίνεται ήρεμο ή ανήσυχο; Ψάχνει ξανά για τροφή ή απλώς πιπιλάει; Έχει ρευτεί; Μήπως είναι κουρασμένο; Μήπως θέλει αγκαλιά; Μήπως έχει ανάγκη να κοιμηθεί;
Αν υπάρχουν σημάδια πείνας, μπορούμε να προσφέρουμε ξανά στήθος ή μπιμπερό, σύμφωνα με τον τρόπο σίτισης του μωρού και τις οδηγίες του παιδιάτρου. Αν φαίνεται χορτασμένο αλλά ανήσυχο, ίσως χρειάζεται ρέψιμο, αγκαλιά, πιο ήρεμο περιβάλλον ή λίγη ώρα για να χαλαρώσει. Αν δείχνει ότι απλώς εξερευνά τα χέρια του, δεν χρειάζεται ιδιαίτερη παρέμβαση.
Το σημαντικό είναι να μη μετατρέπεται κάθε τέτοια κίνηση σε άγχος. Τα μωρά έχουν πολλές συμπεριφορές που επαναλαμβάνονται και δεν έχουν πάντα μία μόνο εξήγηση.
Πότε χρειάζεται να μιλήσουμε με παιδίατρο
Οι γονείς καλό είναι να επικοινωνούν με παιδίατρο αν το μωρό φαίνεται να μην παίρνει βάρος, έχει λιγότερες βρεγμένες πάνες από το αναμενόμενο, δείχνει υπερβολικά νωθρό, αρνείται συστηματικά να φάει, κλαίει έντονα μετά από κάθε γεύμα, κάνει συχνούς εμετούς, έχει πυρετό, σημάδια αφυδάτωσης, πληγές ή λευκές πλάκες στο στόμα, ή αν υπάρχει οποιαδήποτε ανησυχία για τη σίτιση και την ανάπτυξή του.
Επίσης, αν ο γονιός νιώθει ότι κάτι δεν πάει καλά, αξίζει να ζητήσει καθοδήγηση. Κανένα άρθρο δεν αντικαθιστά την αξιολόγηση του παιδιάτρου, ειδικά σε βρέφη.
Δεν χρειάζεται πανικός για κάθε χεράκι στο στόμα
Το μωρό που βάζει τα χέρια στο στόμα μετά το φαγητό μπορεί να πεινάει ακόμα. Μπορεί όμως και να χαλαρώνει, να εξερευνά, να ανακουφίζει τα ούλα του ή απλώς να κάνει κάτι φυσιολογικό για την ηλικία του. Το κλειδί είναι να μη βλέπουμε ένα μόνο σημάδι απομονωμένα, αλλά τη συνολική εικόνα του μωρού.
Αν τρέφεται καλά, μεγαλώνει σωστά, έχει αρκετές πάνες και φαίνεται γενικά καλά, το χέρι στο στόμα συνήθως δεν είναι λόγος πανικού. Είναι ένας ακόμη τρόπος με τον οποίο το μωρό επικοινωνεί, ρυθμίζεται και γνωρίζει τον κόσμο.
Για τους νέους γονείς, αυτή η μικρή κίνηση μπορεί να γίνει αφορμή όχι για άγχος, αλλά για παρατήρηση. Τι μου δείχνει το μωρό μου; Πεινάει; Νυστάζει; Θέλει αγκαλιά; Ανακαλύπτει τα χέρια του; Όσο περισσότερο μαθαίνουμε να διαβάζουμε το μωρό συνολικά, τόσο πιο ήρεμα μπορούμε να ανταποκριθούμε στις ανάγκες του.
