Ο ύπνος του μωρού μπορεί να είναι απρόβλεπτος. Η ασφάλεια, όμως, δεν χρειάζεται να βασίζεται στην τύχη. Ένας σταθερός έλεγχος λίγων λεπτών πριν από κάθε ύπνο βοηθά την οικογένεια να εντοπίζει αντικείμενα, συνήθειες ή αλλαγές στον χώρο που μπορεί να δημιουργήσουν κίνδυνο.
Η βασική αρχή είναι απλή: το βρέφος κοιμάται ανάσκελα, σε δικό του καθαρό χώρο, πάνω σε σταθερή και επίπεδη επιφάνεια. Γύρω του δεν υπάρχουν μαξιλάρια, χαλαρά σκεπάσματα, παιχνίδια ή προστατευτικά κάγκελων. Οι ίδιες προφυλάξεις ισχύουν για τον νυχτερινό ύπνο και για κάθε υπνάκο μέσα στην ημέρα.
1. Βάζουμε το μωρό ανάσκελα κάθε φορά
Η θέση ανάσκελα είναι η ασφαλέστερη αφετηρία για κάθε ύπνο. Δεν αλλάζουμε τη θέση επειδή το μωρό κοιμήθηκε λίγο, έχει ανησυχία ή επειδή κάποιος άλλος τρόπος φαίνεται να το ηρεμεί γρηγορότερα. Όταν αργότερα μπορεί να γυρίζει μόνο του και προς τις δύο κατευθύνσεις, μπορεί να βρει τη δική του θέση αφού το έχουμε τοποθετήσει αρχικά ανάσκελα.
Η πρακτική χρειάζεται να είναι κοινή για όλους: γονείς, παππούδες, συγγενείς και επαγγελματίες φροντίδας. Μια σύντομη, ξεκάθαρη συνεννόηση αποτρέπει διαφορετικούς κανόνες από σπίτι σε σπίτι.
2. Ελέγχουμε ότι η επιφάνεια είναι σταθερή και επίπεδη
Το στρώμα πρέπει να εφαρμόζει σωστά στην κούνια ή στο λίκνο και να μην έχει κλίση, μαλακές προσθήκες ή υπερυψωμένα σημεία. Καναπέδες, πολυθρόνες και μαλακά κρεβάτια ενηλίκων δεν είναι ασφαλείς χώροι ύπνου για ένα βρέφος.
Αν το μωρό αποκοιμηθεί αλλού, ο ενήλικας το μεταφέρει στον δικό του ασφαλή χώρο μόλις αυτό είναι πρακτικά δυνατό. Η κούραση του γονέα είναι πραγματική· γι’ αυτό βοηθά ο ασφαλής χώρος να είναι έτοιμος πριν αρχίσει η βραδινή ρουτίνα.
3. Αδειάζουμε εντελώς τον χώρο ύπνου
Πριν τοποθετήσουμε το μωρό, κάνουμε μια γρήγορη οπτική και χειροκίνητη επιθεώρηση. Δεν αφήνουμε μαξιλάρια, πάνινες κουβέρτες, λούτρινα παιχνίδια, σφήνες, προστατευτικά κάγκελων ή άλλα χαλαρά αντικείμενα. Ένα εφαρμοστό σεντόνι είναι αρκετό.
Αν κάποιος έχει βάλει ένα παιχνίδι στην κούνια μέσα στην ημέρα, το αφαιρούμε πριν από τον ύπνο. Ο έλεγχος χρειάζεται να επαναλαμβάνεται και να μη θεωρούμε ότι ο χώρος παραμένει όπως τον αφήσαμε το πρωί.
4. Ντύνουμε το μωρό για τη θερμοκρασία, όχι για τον φόβο του κρύου
Τα ρούχα και τα σκεπάσματα πρέπει να ταιριάζουν στη θερμοκρασία του δωματίου. Το κεφάλι μένει ακάλυπτο. Δεν προσθέτουμε βαριές στρώσεις επειδή τα χέρια ή τα πόδια φαίνονται δροσερά, ούτε τοποθετούμε χαλαρή κουβέρτα γύρω από το πρόσωπο.
Ελέγχουμε τον αυχένα ή τον κορμό για σημάδια υπερθέρμανσης και προσαρμόζουμε μία στρώση τη φορά. Αν υπάρχει αμφιβολία, ο παιδίατρος μπορεί να δώσει οδηγίες που ταιριάζουν στην ηλικία, στην υγεία του μωρού και στις συνθήκες του σπιτιού.
5. Κρατάμε το περιβάλλον χωρίς καπνό
Ο καπνός του τσιγάρου πριν και μετά τη γέννηση συνδέεται με υψηλότερο κίνδυνο για το βρέφος. Το σπίτι και το αυτοκίνητο χρειάζεται να είναι χώροι χωρίς κάπνισμα. Το άνοιγμα ενός παραθύρου ή το κάπνισμα σε άλλο δωμάτιο δεν απομακρύνει πλήρως την έκθεση.
6. Κρατάμε το μωρό κοντά, σε ξεχωριστό χώρο
Κατά τους πρώτους μήνες, είναι πρακτικό και ασφαλές το βρέφος να κοιμάται κοντά στον φροντιστή, αλλά στον δικό του ξεχωριστό χώρο. Έτσι ο ενήλικας μπορεί να ανταποκριθεί γρήγορα χωρίς να γεμίζει η κούνια με αντικείμενα ή να δημιουργούνται επικίνδυνες θέσεις στον ύπνο.
Αν ο γονέας νιώθει ότι μπορεί να αποκοιμηθεί ενώ κρατά το μωρό, είναι προτιμότερο να ζητήσει βοήθεια ή να τοποθετήσει το βρέφος στον ασφαλή του χώρο. Η εξάντληση δεν είναι αποτυχία· είναι σήμα ότι χρειάζεται υποστήριξη.
7. Έχουμε σχέδιο για το κλάμα και την κούραση
Όταν το κλάμα συνεχίζεται και ο ενήλικας νιώθει ότι χάνει την ψυχραιμία του, μπορεί να αφήσει το μωρό με ασφάλεια στην κούνια και να απομακρυνθεί για λίγα λεπτά. Δεν κουνάμε ποτέ βίαια το βρέφος, δεν το χτυπάμε και δεν φωνάζουμε πάνω του. Ζητάμε βοήθεια από σύντροφο, συγγενή, φίλο ή επαγγελματία υγείας.
Ο έλεγχος των 30 δευτερολέπτων
- Ανάσκελα;
- Σταθερό και επίπεδο στρώμα;
- Άδειος χώρος χωρίς μαλακά αντικείμενα;
- Κεφάλι ακάλυπτο και κατάλληλη ένδυση;
- Χώρος χωρίς καπνό;
- Κοντά στον φροντιστή αλλά σε ξεχωριστή επιφάνεια;
- Υπάρχει ενήλικας που μπορεί να ζητήσει βοήθεια αν εξαντληθεί;
Οι οδηγίες αυτές συνοψίζουν τις βασικές αρχές ασφαλούς ύπνου της UNICEF. Δεν υποκαθιστούν την εξατομικευμένη συμβουλή παιδιάτρου, ιδιαίτερα όταν το βρέφος είναι πρόωρο, έχει αναπνευστικό ή άλλο πρόβλημα υγείας ή υπάρχουν ειδικές ιατρικές οδηγίες.
