Η εφηβεία είναι περίοδος γρήγορων αλλαγών: περισσότερη ανεξαρτησία, νέες κοινωνικές πιέσεις, έντονα συναισθήματα και συχνά διαφορετικός τρόπος επικοινωνίας μέσα στην οικογένεια. Ένας νέος οδηγός του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και της UNICEF, που δημοσιεύθηκε στις 17 Νοεμβρίου 2026, εστιάζει στους ανθρώπους που βρίσκονται καθημερινά δίπλα στους εφήβους: γονείς και άλλους φροντιστές.
Τι προτείνει ο νέος οδηγός
Το υλικό «Supporting caregivers to help adolescents thrive» σχεδιάστηκε για την υλοποίηση ομαδικών εργαστηρίων υποστήριξης φροντιστών. Βασίζεται στο πλαίσιο Helping Adolescents Thrive και συνδυάζει ενημέρωση, αναστοχασμό, πρακτικές δραστηριότητες και ανάπτυξη δεξιοτήτων.
Στόχος των εργαστηρίων είναι να ενισχύσουν τις γνώσεις και τις δεξιότητες των φροντιστών, να βελτιώσουν τη σχέση φροντιστή–εφήβου και να υποστηρίξουν τόσο την ψυχική υγεία του νέου όσο και του ίδιου του ενήλικα. Ο οδηγός μπορεί να χρησιμοποιηθεί μαζί με πρόγραμμα που απευθύνεται στους εφήβους ή ως ξεχωριστή παρέμβαση.
Γιατί η σχέση με τον φροντιστή έχει σημασία
Οι θετικές, σταθερές σχέσεις με ενήλικες μπορούν να λειτουργήσουν προστατευτικά για την ψυχική υγεία. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο γονέας πρέπει να έχει έτοιμη λύση για κάθε πρόβλημα. Συχνά το πρώτο βήμα είναι να δημιουργηθεί χώρος όπου ο έφηβος μπορεί να μιλήσει χωρίς να περιμένει άμεση κριτική, ανάκριση ή διάλεξη.
Η αυξανόμενη αυτονομία δεν ακυρώνει την ανάγκη για ασφάλεια και σύνδεση. Χρειάζεται ισορροπία ανάμεσα σε σαφή όρια και σεβασμό στην ιδιωτικότητα, ανάμεσα στην καθοδήγηση και στην αναγνώριση ότι ο έφηβος αποκτά τη δική του φωνή.
Πέντε πρακτικές που μπορούν να μπουν στην καθημερινότητα
- Ορίστε τακτικές, χαμηλής πίεσης στιγμές επικοινωνίας. Μια σύντομη συζήτηση στη διαδρομή, στο τραπέζι ή σε μια βόλτα μπορεί να είναι πιο εύκολη από μια επίσημη «σοβαρή κουβέντα».
- Ακούστε πριν συμβουλέψετε. Ρωτήστε αν ο έφηβος θέλει απλώς να ακουστεί ή αν αναζητά βοήθεια για να βρει λύση.
- Περιγράψτε το όριο και τον λόγο του. Οι κανόνες γίνονται πιο κατανοητοί όταν συνδέονται με ασφάλεια, ύπνο, σχολικές υποχρεώσεις ή σεβασμό προς τους άλλους.
- Αναγνωρίστε το συναίσθημα χωρίς να εγκρίνετε κάθε συμπεριφορά. Μπορούμε να πούμε «καταλαβαίνω ότι θύμωσες» και ταυτόχρονα να κρατήσουμε όριο για τον τρόπο έκφρασης.
- Φροντίστε και τον φροντιστή. Η εξάντληση κάνει δυσκολότερη την ήρεμη, σταθερή ανταπόκριση. Η αναζήτηση υποστήριξης δεν είναι αποτυχία.
Πότε χρειάζεται επαγγελματική βοήθεια
Οι αλλαγές στη διάθεση είναι συχνές στην εφηβεία, αλλά αξίζει αξιολόγηση όταν η θλίψη, το άγχος, η ευερεθιστότητα, η απομόνωση, οι δυσκολίες ύπνου ή η πτώση στη λειτουργικότητα επιμένουν ή εντείνονται. Αναφορές σε αυτοτραυματισμό, απελπισία ή αυτοκτονία χρειάζονται άμεση, σοβαρή ανταπόκριση και επικοινωνία με επαγγελματία ή υπηρεσία έκτακτης ανάγκης.
Ο οδηγός του ΠΟΥ και της UNICEF απευθύνεται κυρίως σε εκπαιδευμένους συντονιστές, όπως εργαζομένους πρώτης γραμμής ή κοινοτικούς επαγγελματίες, με εποπτεία και μέτρα προστασίας. Δεν είναι ένα «εγχειρίδιο για τέλειους γονείς». Είναι ένα δομημένο εργαλείο που αναγνωρίζει ότι και οι ενήλικες χρειάζονται γνώσεις, εξάσκηση και υποστήριξη.
Πηγή τεκμηρίωσης: Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και UNICEF, «Supporting caregivers to help adolescents thrive: facilitator guide», 17 Νοεμβρίου 2026.
Φωτογραφία: Jelly Marketing / Unsplash.









