Η 28η Οκτωβρίου πλησιάζει και για πολλά παιδιά η φετινή παρέλαση θα είναι η πρώτη τους. Τα σχολεία προετοιμάζονται, οι πρόβες έχουν ξεκινήσει και οι γονείς φροντίζουν για τα ρούχα, τα παπούτσια και όλες εκείνες τις μικρές λεπτομέρειες που χρειάζονται για τη μεγάλη ημέρα.
Για ένα παιδί, όμως, η πρώτη σχολική παρέλαση είναι κάτι περισσότερο από μια διαδρομή μαζί με τους συμμαθητές του. Είναι μια καινούργια εμπειρία, με κόσμο, μουσική, αναμονή, συντονισμό και μια διαφορετική αίσθηση συμμετοχής. Κάποια παιδιά ανυπομονούν να παρελάσουν, άλλα είναι λίγο επιφυλακτικά, ενώ ορισμένα μπορεί να μη θέλουν καθόλου.
Πώς μπορούμε να τα προετοιμάσουμε χωρίς να μετατρέψουμε την ημέρα σε ακόμη μία υποχρέωση; Και κυρίως, πώς θα βοηθήσουμε το παιδί να καταλάβει τη σημασία της παρέλασης, χωρίς να χαθεί η χαρά της εμπειρίας;
Τι γιορτάζουμε την 28η Οκτωβρίου;
Πριν μιλήσουμε για τα ρούχα, το βήμα και τις πρόβες, αξίζει να εξηγήσουμε στο παιδί γιατί γίνεται η παρέλαση.
Η 28η Οκτωβρίου είναι ημέρα ιστορικής μνήμης. Θυμόμαστε το 1940, όταν η Ελλάδα αρνήθηκε το τελεσίγραφο της φασιστικής Ιταλίας και ακολούθησε η ιταλική εισβολή. Είναι μια επέτειος που συνδέεται με την αντίσταση, την ελευθερία και τις θυσίες των ανθρώπων εκείνης της εποχής.
Για ένα μικρό παιδί, όμως, οι ιστορικές λεπτομέρειες μπορεί να είναι δύσκολες. Δεν χρειάζεται να του δώσουμε μια μεγάλη διάλεξη ούτε να το φορτώσουμε με εικόνες πολέμου που δεν μπορεί ακόμη να επεξεργαστεί. Μπορούμε να του εξηγήσουμε με απλά λόγια ότι θυμόμαστε ανθρώπους που υπερασπίστηκαν την ελευθερία τους και ότι η παρέλαση είναι ένας τρόπος να τιμήσουμε αυτή την ιστορία.
Ανάλογα με την ηλικία του, μπορούμε να συζητήσουμε τι σημαίνουν η ελευθερία, η ειρήνη, η συνεργασία και ο σεβασμός. Έτσι, το παιδί δεν συμμετέχει απλώς σε μια σχολική διαδικασία, αλλά αρχίζει να κατανοεί το νόημά της.
Η προετοιμασία ξεκινά από το σπίτι
Για ένα παιδί που συμμετέχει πρώτη φορά, ακόμη και η διαδικασία μπορεί να δημιουργεί απορίες. Πού θα πάμε; Ποιος θα είναι μαζί μας; Πόσο θα περπατήσουμε; Θα με βλέπεις; Τι θα γίνει μετά;
Οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν εξηγώντας τι περίπου θα συμβεί. Ότι θα συναντήσει τους συμμαθητές και τους εκπαιδευτικούς του σε ένα συγκεκριμένο σημείο, θα περιμένει τη σειρά του και θα περπατήσει μαζί με την ομάδα του ακολουθώντας τις οδηγίες.
Καλό είναι να γνωρίζουμε από πριν την ώρα συγκέντρωσης, το σημείο συνάντησης, ποιος εκπαιδευτικός συνοδεύει τα παιδιά και πού θα γίνει η παραλαβή τους μετά το τέλος. Κάθε σχολείο και κάθε δήμος μπορεί να έχει διαφορετικές οδηγίες, οπότε δεν βασιζόμαστε σε όσα ίσχυαν κάποια προηγούμενη χρονιά.
Αν το παιδί είναι μικρό, βοηθά να γνωρίζει ποιος θα το περιμένει στο τέλος και πού θα συναντηθούν. Αυτή η απλή πληροφορία μπορεί να του προσφέρει μεγαλύτερη σιγουριά.
Ρούχα και παπούτσια: Η άνεση προηγείται
Η εμφάνιση στην παρέλαση αποτελεί συχνά ένα από τα πρώτα ζητήματα που απασχολούν τους γονείς. Λευκό πουκάμισο, σκούρο παντελόνι ή φούστα, συγκεκριμένα παπούτσια και ό,τι άλλο προβλέπει το σχολείο.
Το σημαντικό είναι να ακολουθήσουμε τις οδηγίες χωρίς να ξεχάσουμε ότι το παιδί θα χρειαστεί να περπατήσει και ενδεχομένως να περιμένει όρθιο για αρκετή ώρα.
Τα παπούτσια πρέπει να είναι άνετα και, ιδανικά, ήδη φορεμένα. Ένα ολοκαίνουργιο ζευγάρι που δεν έχει δοκιμαστεί μπορεί να προκαλέσει ενόχληση ή φουσκάλες. Το ίδιο ισχύει για πολύ στενά ρούχα, παπούτσια που γλιστρούν ή αξεσουάρ που δυσκολεύουν την κίνηση.
Αξίζει επίσης να ελέγξουμε την πρόγνωση του καιρού και να φροντίσουμε ώστε το παιδί να μην κρυώνει ή ζεσταίνεται υπερβολικά. Η σχολική εμφάνιση μπορεί να παραμείνει προσεγμένη χωρίς να γίνεται άβολη.
Και φυσικά, δεν χρειάζεται η προετοιμασία να μετατραπεί σε οικονομική πίεση. Πολλά από τα απαραίτητα ρούχα μπορούν να αξιοποιηθούν από την υπάρχουσα ντουλάπα, εφόσον ανταποκρίνονται στις οδηγίες του σχολείου.
Η αναμονή μπορεί να είναι πιο δύσκολη από την παρέλαση
Στην πραγματικότητα, για ορισμένα παιδιά το πιο απαιτητικό κομμάτι δεν είναι το περπάτημα, αλλά η αναμονή.
Τα παιδιά μπορεί να χρειαστεί να συγκεντρωθούν αρκετή ώρα πριν ξεκινήσει η παρέλαση, να περιμένουν όρθια και να ακολουθήσουν μια διαδικασία που δεν ελέγχουν. Αν είναι κουρασμένα, πεινασμένα ή διψασμένα, η εμπειρία μπορεί να γίνει δυσάρεστη.
Γι’ αυτό, ένα καλό πρωινό και η σωστή ενυδάτωση έχουν σημασία. Το παιδί καλό είναι να έχει φάει κάτι που γνωρίζει και του ταιριάζει, να έχει πιει νερό και να έχει πάει στην τουαλέτα πριν από τη συγκέντρωση.
Η American Academy of Pediatrics επισημαίνει ότι η αφυδάτωση και η παρατεταμένη ορθοστασία μπορεί να συμβάλουν στην εμφάνιση ζάλης ή λιποθυμίας στα παιδιά. Επομένως, αν ένα παιδί αισθανθεί αδυναμία, ζαλάδα ή αδιαθεσία, πρέπει να ενημερώσει αμέσως τον εκπαιδευτικό του και να μην πιεστεί να συνεχίσει.
Αν το παιδί αντιμετωπίζει κάποιο πρόβλημα υγείας ή δυσκολεύεται με την παρατεταμένη ορθοστασία, είναι σημαντικό να έχει προηγηθεί συνεννόηση με το σχολείο.
Δεν χρειάζεται να κάνει το τέλειο βήμα
Οι πρόβες βοηθούν τα παιδιά να μάθουν να περπατούν μαζί, να ακολουθούν έναν κοινό ρυθμό και να συνεργάζονται ως ομάδα. Δεν σημαίνει, όμως, ότι όλα θα γίνουν τέλεια την ημέρα της παρέλασης.
Κάποιο παιδί μπορεί να μπερδέψει το βήμα του. Άλλο να κοιτάξει προς τους γονείς του. Άλλο να γελάσει με τον διπλανό του ή να χάσει για λίγο τον συγχρονισμό.
Αυτές οι στιγμές δεν χρειάζονται υπερβολική σημασία. Η μαθητική παρέλαση δεν είναι διαγωνισμός ακρίβειας και το παιδί δεν χρειάζεται να αισθάνεται ότι αξιολογείται από τους γονείς του.
Ας αποφύγουμε τις συνεχείς παρατηρήσεις πριν από την ημέρα της παρέλασης. Δεν χρειάζεται να επαναλαμβάνουμε «να περπατάς σωστά», «να μη γελάσεις», «να μην κοιτάς γύρω σου». Οι εκπαιδευτικοί έχουν ήδη αναλάβει την προετοιμασία.
Αυτό που χρειάζεται περισσότερο το παιδί από εμάς είναι να ξέρει ότι θα το καμαρώσουμε για τη συμμετοχή του, όχι για την τελειότητα της εκτέλεσης.
Αν το παιδί δεν θέλει να παρελάσει
Δεν βιώνουν όλα τα παιδιά την παρέλαση με τον ίδιο τρόπο. Κάποια δεν αισθάνονται άνετα μπροστά σε πολύ κόσμο. Άλλα δυσκολεύονται με τον θόρυβο, τη συγκέντρωση πολλών ανθρώπων ή την αναμονή. Υπάρχουν επίσης παιδιά με κινητικές, αισθητηριακές ή άλλες ανάγκες που μπορεί να χρειάζονται διαφορετική υποστήριξη.
Αν το παιδί εκφράσει αντίρρηση, αξίζει να ακούσουμε τι ακριβώς το προβληματίζει.
Μπορεί να χρειάζεται μια καλύτερη εξήγηση της διαδικασίας. Μπορεί να θέλει να γνωρίζει πού θα βρίσκονται οι γονείς του. Μπορεί να υπάρχει κάποια συγκεκριμένη δυσκολία που δεν έχουμε αντιληφθεί.
Δεν χρειάζεται να αντιμετωπίσουμε αμέσως την άρνησή του ως ανυπακοή. Μια συζήτηση με τον εκπαιδευτικό μπορεί να βοηθήσει να βρεθεί κατάλληλος τρόπος συμμετοχής ή να διευκρινιστεί τι προβλέπεται στη συγκεκριμένη περίπτωση.
Το ζητούμενο είναι η εμπειρία να μην καταλήξει σε σύγκρουση ή σε αίσθημα ντροπής για το παιδί.
Οι φωτογραφίες της παρέλασης
Για πολλούς γονείς, η πρώτη σχολική παρέλαση είναι μια στιγμή που θέλουν να κρατήσουν. Το κινητό βγαίνει, οι φωτογραφίες ξεκινούν και όλοι προσπαθούν να εντοπίσουν το παιδί τους ανάμεσα στους μαθητές.
Υπάρχει όμως μια λεπτομέρεια που συχνά παραβλέπουμε: στην παρέλαση συμμετέχουν και άλλα παιδιά.
Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα συστήνει να μην αναρτούμε φωτογραφίες ή βίντεο αναγνωρίσιμων άλλων προσώπων χωρίς την έγκρισή τους. Η προστασία της ιδιωτικότητας είναι ιδιαίτερα σημαντική όταν πρόκειται για ανηλίκους.
Μπορούμε να φωτογραφίσουμε το παιδί μας, αλλά πριν δημοσιεύσουμε εικόνες στα social media χρειάζεται να προσέχουμε αν εμφανίζονται αναγνωρίσιμα άλλα παιδιά και να σεβόμαστε τις επιλογές των οικογενειών τους.
Και ίσως αξίζει να θυμόμαστε κάτι ακόμη: δεν χρειάζεται να δούμε ολόκληρη την παρέλαση μέσα από την οθόνη του κινητού. Μερικές φορές μία φωτογραφία αρκεί, ώστε να απολαύσουμε πραγματικά τη στιγμή.
Το χειροκρότημα έχει μεγαλύτερη σημασία από το βήμα
Η στιγμή που το παιδί περνά μπροστά από τους γονείς του είναι συχνά η πιο συγκινητική. Μπορεί να τους αναζητήσει με το βλέμμα, να χαμογελάσει ή να προσπαθήσει να τους εντοπίσει μέσα στο πλήθος.
Το χειροκρότημα, το χαμόγελο και η παρουσία των γονιών μπορούν να κάνουν την εμπειρία ακόμη πιο όμορφη.
Μετά την παρέλαση, δεν χρειάζεται να ξεκινήσουμε με παρατηρήσεις. Δεν έχει σημασία αν το παιδί δεν κρατούσε τέλεια τον ρυθμό ή αν κοίταξε για λίγο αλλού. Μπορούμε απλώς να του πούμε ότι χαρήκαμε που το είδαμε και να το ρωτήσουμε πώς πέρασε.
Τι του άρεσε περισσότερο; Πώς ένιωσε; Του φάνηκε δύσκολη η αναμονή; Χάρηκε που ήταν μαζί με τους φίλους του;
Αυτή η μικρή συζήτηση έχει μεγαλύτερη αξία από μια λεπτομερή αξιολόγηση της εμφάνισής του.
Μια ευκαιρία να μιλήσουμε για την ιστορία
Η παρέλαση δεν χρειάζεται να τελειώνει τη στιγμή που αποχωρούν οι μαθητές. Μπορεί να αποτελέσει μια όμορφη αφορμή για οικογενειακή συζήτηση γύρω από την ιστορία και τη σημασία της επετείου.
Μπορούμε να διαβάσουμε μαζί ένα παιδικό βιβλίο για την 28η Οκτωβρίου, να δούμε παλιές φωτογραφίες ή να μιλήσουμε για τις εμπειρίες των ανθρώπων εκείνης της εποχής με τρόπο κατάλληλο για την ηλικία του παιδιού.
Το πιο ουσιαστικό δεν είναι να απομνημονεύσει ιστορικές ημερομηνίες. Είναι να αρχίσει να καταλαβαίνει γιατί θυμόμαστε το παρελθόν και γιατί έννοιες όπως η ελευθερία, η ειρήνη και η αξιοπρέπεια εξακολουθούν να έχουν σημασία.
Η ιστορική μνήμη αποκτά διαφορετικό βάρος όταν συνδέεται με ερωτήσεις, συζήτηση και κατανόηση, αντί να περιορίζεται σε μια τυπική σχολική δραστηριότητα.
Η πρώτη παρέλαση είναι μια ανάμνηση
Για τους μεγάλους, η μαθητική παρέλαση μπορεί να μοιάζει με μια γνώριμη ετήσια διαδικασία. Για ένα παιδί που συμμετέχει πρώτη φορά, όμως, είναι μια καινούργια εμπειρία. Θα θυμάται τους συμμαθητές του, τη μουσική, την αναμονή, τον κόσμο και ίσως τη στιγμή που εντόπισε τους γονείς του να το χειροκροτούν.
Αν θέλουμε να κρατήσει κάτι όμορφο από εκείνη την ημέρα, δεν χρειάζεται να το πιέσουμε να κάνει την τέλεια παρέλαση.
Χρειάζεται να το προετοιμάσουμε σωστά, να φροντίσουμε την άνεση και την ασφάλειά του, να το βοηθήσουμε να καταλάβει γιατί συμμετέχει και να του επιτρέψουμε να ζήσει την εμπειρία με τον δικό του τρόπο.
Γιατί, τελικά, η πρώτη σχολική παρέλαση δεν είναι μόνο μια διαδρομή που κάνει το παιδί μαζί με την τάξη του. Είναι μια μικρή εμπειρία συμμετοχής, συνεργασίας και ιστορικής μνήμης που μπορεί να θυμάται για χρόνια.
