Τα αντιβιοτικά είναι πολύτιμα φάρμακα όταν ένα παιδί έχει βακτηριακή λοίμωξη και ο γιατρός κρίνει ότι τα χρειάζεται. Δεν είναι όμως η σωστή απάντηση για κάθε πυρετό, βήχα ή καταρροή. Η σωστή χρήση τους προστατεύει το παιδί σήμερα και βοηθά να παραμείνουν αποτελεσματικά στο μέλλον.
Με νέα ενημερωτική καμπάνια, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων εστιάζει ιδιαίτερα στα βρέφη και στα παιδιά προσχολικής ηλικίας, επειδή είναι μια ομάδα που εκτίθεται συχνά σε αντιβιοτικά, ενώ πολλές συνηθισμένες παιδικές λοιμώξεις δεν τα χρειάζονται.
1. Πότε δεν βοηθά ένα αντιβιοτικό;
Τα αντιβιοτικά δρουν στα βακτήρια. Δεν αντιμετωπίζουν τους ιούς, οι οποίοι προκαλούν πολλές από τις συχνές λοιμώξεις της παιδικής ηλικίας. Κρυολόγημα, καταρροή και αρκετές περιπτώσεις βήχα ή πονόλαιμου μπορεί να είναι ιογενείς. Το αν υπάρχει βακτηριακή λοίμωξη δεν πρέπει να αποφασίζεται μόνο από ένα σύμπτωμα ή από το πόσο ανήσυχος είναι ο γονιός.
Η σωστή κίνηση είναι να αξιολογήσει το παιδί παιδίατρος, ειδικά όταν τα συμπτώματα είναι έντονα, επιμένουν ή επιδεινώνονται.
2. Γιατί τα παιδιά αρρωσταίνουν συχνότερα στον παιδικό σταθμό;
Η έναρξη του παιδικού σταθμού ή του νηπιαγωγείου συνήθως σημαίνει περισσότερες επαφές και, κατά συνέπεια, περισσότερες λοιμώξεις του αναπνευστικού. Η αυξημένη συχνότητα σε καταρροή, βήχα ή πυρετό τον πρώτο χρόνο δεν σημαίνει από μόνη της ότι το παιδί χρειάζεται συχνότερα αντιβιοτικά.
Χρειάζεται κάθε φορά νέα ιατρική εκτίμηση. Το γεγονός ότι ένα αντιβιοτικό είχε δοθεί σε παλαιότερη λοίμωξη δεν σημαίνει ότι είναι κατάλληλο για την επόμενη.
3. Μπορώ να χρησιμοποιήσω αντιβιοτικό που περίσσεψε;
Όχι. Δεν δίνουμε ποτέ στο παιδί αντιβιοτικό που έχει απομείνει από προηγούμενη θεραπεία, που είχε συνταγογραφηθεί για άλλο μέλος της οικογένειας ή που προτείνει κάποιος χωρίς ιατρική αξιολόγηση.
Η επιλογή του φαρμάκου, η δόση και η διάρκεια εξαρτώνται από τη διάγνωση, την ηλικία, το βάρος και άλλους παράγοντες. Ένα λάθος αντιβιοτικό μπορεί να μην αντιμετωπίσει τη λοίμωξη και να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες.
4. Τι κάνουμε όταν ο παιδίατρος το συνταγογραφήσει;
- Ακολουθούμε ακριβώς τη δόση και το πρόγραμμα που έδωσε ο γιατρός.
- Δεν διακόπτουμε, δεν παρατείνουμε και δεν αλλάζουμε μόνοι μας τη θεραπεία.
- Δεν μοιραζόμαστε το φάρμακο και δεν κρατάμε το υπόλοιπο για «την επόμενη φορά».
- Ρωτάμε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό τι να κάνουμε αν παραλειφθεί δόση ή εμφανιστεί ανεπιθύμητη ενέργεια.
Αν το παιδί δεν βελτιώνεται όπως αναμενόταν ή η κατάστασή του χειροτερεύει, επικοινωνούμε ξανά με τον παιδίατρο. Δεν αυξάνουμε τη δόση και δεν προσθέτουμε άλλο φάρμακο χωρίς οδηγία.
5. Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική βοήθεια;
Ζητάμε άμεση αξιολόγηση όταν το παιδί δυσκολεύεται να αναπνεύσει, είναι ασυνήθιστα νωθρό ή δεν ανταποκρίνεται όπως συνήθως, δεν μπορεί να πιει υγρά, εμφανίζει σημεία αφυδάτωσης, επίμονο εμετό, σπασμούς, εξάνθημα που μας ανησυχεί ή όταν η γενική του εικόνα επιδεινώνεται γρήγορα. Στα πολύ μικρά βρέφη, ο πυρετός απαιτεί ιδιαίτερα γρήγορη επικοινωνία με γιατρό.
Η ψύχραιμη ερώτηση που βοηθά
Όταν ο παιδίατρος εξηγεί ότι δεν χρειάζεται αντιβιοτικό, ο γονιός μπορεί να ρωτήσει τι ανακούφιση είναι κατάλληλη, πόσο συνήθως διαρκούν τα συμπτώματα και ποια σημάδια χρειάζονται επανεκτίμηση. Ένα σαφές σχέδιο παρακολούθησης μειώνει την ανασφάλεια χωρίς άσκοπη φαρμακευτική αγωγή.
Το άρθρο βασίζεται σε ενημερωτικό υλικό του ECDC για τη συνετή χρήση αντιβιοτικών στα παιδιά. Δεν αντικαθιστά την εξέταση ή την εξατομικευμένη συμβουλή παιδιάτρου.
Φωτογραφία: Kelly Sikkema / Unsplash
