Υπάρχουν ημέρες του καλοκαιριού που τα παιδιά ζητούν κάτι να κάνουν, αλλά οι γονείς δεν έχουν ούτε ενέργεια ούτε διάθεση να οργανώσουν κάτι μεγάλο. Μπορεί να έχει πολλή ζέστη για βόλτα, να βρίσκεστε στο σπίτι, στο χωριό, στο εξοχικό, στην παραλία ή σε ένα μέρος όπου τα παιχνίδια είναι λίγα και η φράση «βαριέμαι» ακούγεται όλο και πιο συχνά. Εκεί ακριβώς μπορεί να φανεί σωτήριο ένα καλοκαιρινό κυνήγι θησαυρού.
Το κυνήγι θησαυρού δεν χρειάζεται ακριβά υλικά, πολύπλοκη προετοιμασία ή τέλεια σκηνοθεσία. Μπορεί να στηθεί με χαρτάκια, μικρά αντικείμενα, απλούς γρίφους, ζωγραφιές, στοιχεία από το σπίτι ή πράγματα που υπάρχουν ήδη γύρω σας. Το πιο σημαντικό δεν είναι να είναι δύσκολο ή εντυπωσιακό. Είναι να δώσει στα παιδιά μια μικρή περιπέτεια, μια αίσθηση αποστολής και την ευκαιρία να κινηθούν, να σκεφτούν, να συνεργαστούν και να γελάσουν.
Για τα παιδιά, ακόμη και το πιο απλό στοιχείο μπορεί να μοιάζει συναρπαστικό όταν παρουσιάζεται σαν μυστικό. Ένα χαρτάκι κάτω από ένα μαξιλάρι, μια ζωγραφιά πίσω από μια πόρτα, ένα μήνυμα μέσα σε ένα κουτί ή ένας «θησαυρός» κρυμμένος κάτω από μια πετσέτα μπορεί να μετατρέψει μια συνηθισμένη ημέρα σε παιχνίδι που θα θυμούνται.
Πρώτα αποφασίζουμε πού θα γίνει το παιχνίδι
Το πρώτο βήμα είναι να διαλέξουμε τον χώρο. Αν είμαστε στο σπίτι, το κυνήγι μπορεί να γίνει στο σαλόνι, στο παιδικό δωμάτιο, στην κουζίνα, στο μπαλκόνι ή σε όλους τους ασφαλείς χώρους του σπιτιού. Αν υπάρχει αυλή ή κήπος, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε γλάστρες, καρέκλες, δέντρα, τραπέζια ή γωνιές που δεν έχουν κινδύνους. Στο χωριό ή στο εξοχικό, το παιχνίδι μπορεί να απλωθεί λίγο περισσότερο, πάντα όμως με όρια που τα παιδιά καταλαβαίνουν.
Στην παραλία, το κυνήγι θησαυρού μπορεί να γίνει με κοχύλια, βότσαλα, κουβαδάκια, πετσέτες, ομπρέλες και μικρές αποστολές παρατήρησης. Χρειάζεται όμως περισσότερη προσοχή, γιατί ο χώρος είναι ανοιχτός. Δεν στέλνουμε τα παιδιά μακριά, δεν τα αφήνουμε να πλησιάζουν μόνα τους το νερό και δεν κρύβουμε στοιχεία σε σημεία όπου μπορεί να χαθούν από το οπτικό μας πεδίο.
Ο κανόνας είναι απλός: το παιχνίδι πρέπει να προσαρμόζεται στον χώρο, όχι ο χώρος στο παιχνίδι. Αν ο χώρος είναι μικρός, το κυνήγι μπορεί να γίνει μικρό και έξυπνο. Αν ο χώρος είναι μεγάλος, βάζουμε ξεκάθαρα όρια από την αρχή.
Διαλέγουμε έναν απλό «θησαυρό»
Ο θησαυρός δεν χρειάζεται να είναι μεγάλο δώρο. Μπορεί να είναι κάτι μικρό και συμβολικό: ένα αυτοκόλλητο, ένα φρούτο κομμένο όμορφα, ένα σπιτικό παγωτάκι, ένα μικρό σημείωμα, ένα βραχιολάκι, μια ζωγραφιά, ένα κουτί με ποπ κορν για ταινία, μια λιχουδιά ή ακόμη και η ανακοίνωση μιας μικρής δραστηριότητας, όπως «κερδίσατε πικνίκ στο μπαλκόνι» ή «κερδίσατε βραδιά με παραμύθι και φακό».
Για τα παιδιά, η χαρά δεν βρίσκεται πάντα στην αξία του αντικειμένου. Βρίσκεται στην αναμονή, στην αναζήτηση και στην αίσθηση ότι κάτι ανακάλυψαν. Ένας «θησαυρός» μπορεί να είναι απλώς ένα κουτί με χαρτάκια που γράφουν αστείες αποστολές για όλη την οικογένεια. Μπορεί επίσης να είναι ένα μήνυμα: «Συγχαρητήρια, βρήκατε τον θησαυρό του καλοκαιριού. Τώρα όλοι μαζί τρώμε καρπούζι».
Αν υπάρχουν αδέλφια ή περισσότερα παιδιά, είναι καλό ο θησαυρός να μπορεί να μοιραστεί, ώστε να μην τελειώσει το παιχνίδι με καβγά. Μικρές ίσες εκπλήξεις, κοινή δραστηριότητα ή κάτι που αφορά όλη την ομάδα είναι συνήθως πιο ασφαλής επιλογή.
Οι γρίφοι πρέπει να ταιριάζουν στην ηλικία
Για μικρότερα παιδιά, οι γρίφοι δεν χρειάζεται να είναι λεκτικοί ή δύσκολοι. Μπορούν να είναι ζωγραφιές, χρώματα ή απλές οδηγίες. Για παράδειγμα, ένα χαρτάκι με μια ζωγραφισμένη καρέκλα οδηγεί στην καρέκλα. Ένα κόκκινο σημάδι οδηγεί σε κάτι κόκκινο. Μια εικόνα με κουτάλι οδηγεί στην κουζίνα. Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας χαίρονται περισσότερο όταν μπορούν να λύσουν το στοιχείο μόνα τους, παρά όταν εντυπωσιάζονται από έναν πολύ έξυπνο γρίφο που δεν καταλαβαίνουν.
Για παιδιά δημοτικού, μπορούμε να βάλουμε πιο σύντομους γρίφους: «Με ανοίγεις όταν ζεσταίνεσαι και με κλείνεις όταν φυσάω πολύ» για το παράθυρο, «κρατάω τα παπούτσια σου μέχρι να ξαναβγείς έξω» για την παπουτσοθήκη, «είμαι μαλακός και σε περιμένω όταν νυστάζεις» για το κρεβάτι. Δεν χρειάζεται να είναι τέλειοι. Χρειάζεται να είναι αρκετά καθαροί ώστε το παιδί να νιώσει έξυπνο όταν τους λύσει.
Για μεγαλύτερα παιδιά, μπορούμε να προσθέσουμε κώδικες, αναγραμματισμούς, μικρά μαθηματικά, λέξεις που πρέπει να συμπληρωθούν ή στοιχεία που απαιτούν παρατήρηση. Για παράδειγμα, «βρες το βιβλίο που έχει μπλε εξώφυλλο και μέσα του θα βρεις το επόμενο στοιχείο». Έτσι το παιχνίδι γίνεται πιο απαιτητικό χωρίς να χάνει την απλότητά του.
Μπορούμε να το κάνουμε με αποστολές, όχι μόνο με γρίφους
Αν δεν έχουμε χρόνο να γράψουμε γρίφους, μπορούμε να φτιάξουμε ένα κυνήγι θησαυρού με αποστολές. Κάθε αποστολή οδηγεί στην επόμενη. Το παιδί μπορεί να χρειάζεται να φέρει τρία πράγματα που μυρίζουν καλοκαίρι, να βρει κάτι στρογγυλό, κάτι κίτρινο, κάτι που κάνει θόρυβο, κάτι που χρησιμοποιούμε στη θάλασσα ή κάτι που αρχίζει από ένα συγκεκριμένο γράμμα.
Στο σπίτι, οι αποστολές μπορεί να είναι: «βρες κάτι που φοράμε στα πόδια», «βρες κάτι που χρησιμοποιούμε για να ζωγραφίσουμε», «βρες κάτι που μας δροσίζει», «βρες κάτι που είναι πολύ μαλακό». Στην παραλία, μπορεί να είναι: «βρες ένα βότσαλο που σου αρέσει», «φτιάξε έναν μικρό πύργο στην άμμο», «βρες κάτι που έχει σχήμα κύκλου», «μέτρα τρεις ομπρέλες με διαφορετικό χρώμα». Στην αυλή, μπορεί να είναι: «βρες ένα φύλλο», «άκου έναν ήχο», «βρες κάτι που μυρίζει ωραία».
Οι αποστολές κάνουν το παιχνίδι πιο κινητικό και πιο δημιουργικό. Επίσης βοηθούν πολύ όταν παίζουν παιδιά διαφορετικών ηλικιών, γιατί το καθένα μπορεί να συμμετέχει με τον δικό του τρόπο.
Βάζουμε κανόνες πριν ξεκινήσει το παιχνίδι
Όσο απλό κι αν είναι το κυνήγι θησαυρού, χρειάζεται μερικούς κανόνες για να μη γίνει χαμός. Πριν ξεκινήσουν τα παιδιά, εξηγούμε μέχρι πού μπορούν να πάνε, ποια δωμάτια ή σημεία δεν συμμετέχουν, αν επιτρέπεται να ανοίγουν ντουλάπια, αν παίζουν όλα μαζί ή με σειρά και τι κάνουμε αν κάποιος βρει πρώτος το στοιχείο.
Αν υπάρχουν μικρά παιδιά, καλό είναι να μη βάζουμε στοιχεία σε σημεία που χρειάζονται σκαρφάλωμα, καρέκλες, σκάλες, ηλεκτρικές συσκευές ή σημεία με μικρά αντικείμενα που μπορεί να είναι επικίνδυνα. Αν παίζουμε έξω, αποφεύγουμε σημεία με εργαλεία, δρόμο, πισίνα, θάλασσα, ψηλά μπαλκόνια ή περιοχές όπου το παιδί μπορεί να απομακρυνθεί.
Οι κανόνες δεν χαλάνε το παιχνίδι. Το κάνουν πιο ασφαλές και πιο ήρεμο. Όταν τα παιδιά ξέρουν από την αρχή τα όρια, μπορούν να παίξουν με περισσότερη ελευθερία μέσα σε αυτά.
Το παιχνίδι μπορεί να γίνει συνεργατικό
Πολλές φορές τα παιδιά μπαίνουν αυτόματα σε ανταγωνισμό: ποιος θα βρει πρώτος, ποιος θα λύσει τον γρίφο, ποιος θα πάρει τον θησαυρό. Αυτό μπορεί να είναι διασκεδαστικό, αλλά μπορεί και να φέρει καβγάδες, ειδικά αν οι ηλικίες είναι διαφορετικές.
Μια ωραία λύση είναι το συνεργατικό κυνήγι θησαυρού. Τα παιδιά δεν παίζουν το ένα εναντίον του άλλου, αλλά όλοι μαζί εναντίον της αποστολής. Για να ανοίξει ο θησαυρός, πρέπει να βρεθούν όλα τα στοιχεία. Το ένα παιδί μπορεί να διαβάζει, το άλλο να ψάχνει, το μικρότερο να κρατά τον χάρτη ή το κουτί με τα στοιχεία. Έτσι όλοι έχουν ρόλο.
Αυτό βοηθά ιδιαίτερα τα αδέλφια. Αντί να μαλώσουν για το ποιος είναι πιο γρήγορος, μπορούν να νιώσουν ότι είναι ομάδα. Και όταν στο τέλος ο θησαυρός είναι κοινός, το παιχνίδι κλείνει με μεγαλύτερη χαρά.
Πώς φτιάχνουμε ένα κυνήγι θησαυρού σε δέκα λεπτά
Αν ο γονιός δεν έχει χρόνο για μεγάλη προετοιμασία, μπορεί να φτιάξει ένα πολύ απλό παιχνίδι με πέντε χαρτάκια. Στο πρώτο γράφει ή ζωγραφίζει πού βρίσκεται το δεύτερο. Στο δεύτερο πού βρίσκεται το τρίτο. Συνεχίζει έτσι μέχρι το τελευταίο, που οδηγεί στον θησαυρό.
Για παράδειγμα, το πρώτο στοιχείο μπορεί να λέει «πήγαινε εκεί που κοιμάσαι», το δεύτερο «ψάξε εκεί που μένουν τα κουτάλια», το τρίτο «κοίτα κάτω από κάτι μαλακό», το τέταρτο «βρες κάτι που φοράς όταν βγαίνεις έξω» και το πέμπτο να οδηγεί στον θησαυρό. Μέσα σε λίγα λεπτά, ένα απλό σπίτι γίνεται χάρτης περιπέτειας.
Αν δεν υπάρχει ούτε χαρτί, το παιχνίδι μπορεί να γίνει προφορικά. Ο γονιός δίνει κάθε φορά την επόμενη αποστολή και το παιδί επιστρέφει για να πάρει την επόμενη οδηγία. Δεν χρειάζεται τελειότητα. Χρειάζεται διάθεση για παιχνίδι.
Στην παραλία κρατάμε το παιχνίδι κοντά μας
Το κυνήγι θησαυρού στην παραλία είναι υπέροχη ιδέα, αλλά πρέπει να γίνει με ασφάλεια. Τα παιδιά μπορούν να ψάξουν μέσα σε συγκεκριμένο κύκλο γύρω από την ομπρέλα, να βρουν φυσικά αντικείμενα χωρίς να ενοχλήσουν άλλους λουόμενους και χωρίς να πλησιάζουν μόνα τους τη θάλασσα. Μπορούμε να τους ζητήσουμε να βρουν ένα λείο βότσαλο, ένα μικρό ξυλαράκι, κάτι που έχει σχήμα καρδιάς, κάτι που είναι άσπρο, κάτι που είναι τραχύ ή κάτι που τους θυμίζει καλοκαίρι.
Δεν παίρνουμε κοχύλια ή πέτρες από προστατευόμενες περιοχές, δεν πειράζουμε ζωντανούς οργανισμούς και δεν αφήνουμε σκουπίδια. Μπορούμε μάλιστα να βάλουμε στο παιχνίδι μια μικρή οικολογική αποστολή, όπως «βρες ένα σκουπιδάκι και πέταξέ το στον κάδο με τη βοήθεια μεγάλου». Έτσι το παιδί μαθαίνει ότι η περιπέτεια μπορεί να συνδυάζεται με σεβασμό στον χώρο.
Το καλύτερο κυνήγι θησαυρού είναι αυτό που θυμάται το παιδί
Οι γονείς συχνά αγχώνονται να κάνουν τα πράγματα σωστά, όμορφα, δημιουργικά, εκπαιδευτικά. Στην πραγματικότητα, τα παιδιά θυμούνται περισσότερο την αίσθηση παρά την τελειότητα. Θυμούνται ότι κάποιος τους έδωσε μια αποστολή. Ότι έψαξαν κάτω από μαξιλάρια. Ότι έτρεξαν γελώντας στην αυλή. Ότι βρήκαν ένα χαρτάκι πίσω από μια γλάστρα. Ότι στο τέλος υπήρχε ένα μικρό κουτί με κάτι απλό αλλά δικό τους.
Το καλοκαιρινό κυνήγι θησαυρού είναι μια υπενθύμιση ότι το παιχνίδι δεν χρειάζεται πάντα αγορά, οθόνη ή μεγάλη οργάνωση. Μερικές φορές χρειάζεται μόνο μια ιδέα, λίγα στοιχεία και έναν γονιό που είναι πρόθυμος να μετατρέψει την καθημερινότητα σε μικρή περιπέτεια.
Γιατί ο θησαυρός, τελικά, δεν είναι πάντα αυτό που βρίσκει το παιδί στο τέλος. Είναι η διαδρομή μέχρι εκεί, η ανυπομονησία, η φαντασία, η συνεργασία και η χαρά ότι μια απλή καλοκαιρινή ημέρα έγινε λίγο πιο μαγική.
