Ο σχολικός εκφοβισμός δεν είναι μια «φάση» που απλώς περνά. Είναι μια εμπειρία που μπορεί να επηρεάσει βαθιά την αυτοεκτίμηση, την ψυχική υγεία και τη σχέση ενός παιδιού με το σχολείο και τους συνομηλίκους του.
Ως γονείς, συχνά αναρωτιόμαστε:
Πώς μπορώ να προστατεύσω το παιδί μου από το bullying;
Και ακόμη πιο δύσκολο — τι κάνω αν το δικό μου παιδί εμπλέκεται σε εκφοβισμό;
Η απάντηση δεν βρίσκεται στον πανικό ούτε στις υπερβολικές αντιδράσεις. Βρίσκεται στη σχέση, στην ψυχραιμία και στη σταθερή καθοδήγηση.
Ποια είναι τα σημάδια ότι ένα παιδί βιώνει bullying;
Δεν θα έρθουν όλα τα παιδιά να πουν «με κοροϊδεύουν». Συχνά τα σημάδια είναι έμμεσα.
Ένα παιδί που βιώνει σχολικό εκφοβισμό μπορεί να:
-
αποφεύγει το σχολείο ή να ζητά ξαφνικά να μείνει σπίτι,
-
εμφανίζει αλλαγές στη διάθεση ή στον ύπνο,
-
παρουσιάζει πτώση στη σχολική επίδοση,
-
αποσύρεται από φίλους,
-
έχει συχνούς πονοκεφάλους ή στομαχόπονους χωρίς εμφανή λόγο.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στο cyberbullying. Αν παρατηρήσετε έντονη αναστάτωση μετά τη χρήση κινητού ή tablet, μυστικότητα ή απότομο κλείσιμο της οθόνης όταν πλησιάζετε, ίσως χρειάζεται μια ήρεμη συζήτηση.
Πώς να μιλήσετε στο παιδί σας
Το πιο σημαντικό είναι να δημιουργήσετε ασφαλές περιβάλλον.
Αποφύγετε ερωτήσεις τύπου «Τι έκανες και σε πείραξαν;». Μπορεί να εκληφθούν ως αμφισβήτηση.
Αντίθετα, δοκιμάστε:
«Θέλω να καταλάβω τι συνέβη.»
«Είμαι εδώ για να σε ακούσω.»
Μην υποτιμήσετε το βίωμα λέγοντας «έλα μωρέ, παιδιά είναι». Για ένα παιδί, το περιστατικό είναι πραγματικό και έντονο.
Επιβεβαιώστε το συναίσθημά του.
Καθοδηγήστε το πώς να ζητήσει βοήθεια.
Συνεργαστείτε με το σχολείο με ψυχραιμία και όχι με διάθεση σύγκρουσης.
Η στόχευση δεν είναι να «κερδίσουμε» έναν καβγά. Είναι να αποκαταστήσουμε την ασφάλεια.
Κι αν το παιδί μου είναι εκείνο που εκφοβίζει;
Αυτό είναι ίσως το πιο δύσκολο σενάριο για έναν γονιό. Η πρώτη αντίδραση συχνά είναι άρνηση. Όμως τα παιδιά που εκφοβίζουν δεν είναι «κακά παιδιά». Είναι παιδιά που δοκιμάζουν δύναμη, παλεύουν με ανασφάλεια ή αναζητούν αποδοχή.
Αν ενημερωθείτε για εμπλοκή του παιδιού σας σε bullying:
Μείνετε ήρεμοι.
Ακούστε χωρίς να διακόπτετε.
Μην βιαστείτε να δικαιολογήσετε.
Το μήνυμα πρέπει να είναι ξεκάθαρο:
Η συμπεριφορά δεν είναι αποδεκτή.
Το παιδί όμως παραμένει αγαπητό.
Η εκπαίδευση στην ενσυναίσθηση είναι κρίσιμη. Ρωτήστε:
«Πώς νομίζεις ότι ένιωσε ο άλλος;»
«Αν συνέβαινε σε εσένα;»
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η συνεργασία με ειδικό ψυχικής υγείας μπορεί να βοηθήσει το παιδί να αναπτύξει υγιέστερους τρόπους έκφρασης.
Τα παιδιά δεν καθορίζονται από ένα λάθος. Καθορίζονται από το πώς μαθαίνουν μέσα από αυτό.
Η πρόληψη ξεκινά από το σπίτι
Η πρόληψη του bullying δεν γίνεται με φόβο ή υπερπροστασία. Γίνεται με καλλιέργεια αξιών.
Όταν στο σπίτι:
-
μιλάμε με σεβασμό,
-
δεν ειρωνευόμαστε,
-
δεν γελάμε εις βάρος άλλων,
-
εξηγούμε το «γιατί» πίσω από τους κανόνες,
-
ενισχύουμε τη συμπερίληψη και την αποδοχή της διαφορετικότητας,
τότε τα παιδιά μαθαίνουν πώς να σχετίζονται.
Η αυτοπεποίθηση, η συναισθηματική νοημοσύνη και η ενσυναίσθηση είναι οι πιο ισχυρές ασπίδες απέναντι στον εκφοβισμό.
Τελικά, τι προστατεύει περισσότερο ένα παιδί;
Το bullying δεν είναι απλώς ένα σχολικό περιστατικό. Είναι εμπειρία που μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο που ένα παιδί βλέπει τον εαυτό του.
Κανένα παιδί δεν πρέπει να μένει μόνο του — ούτε εκείνο που δέχεται εκφοβισμό, ούτε εκείνο που τον ασκεί.
Η ασφάλεια δεν χτίζεται με έλεγχο. Χτίζεται με παρουσία.
Με γονείς που ακούν χωρίς πανικό, που δεν βάζουν ταμπέλες, που συνεργάζονται με το σχολείο και που επενδύουν στη σχέση.
Γιατί τελικά, αυτό που προστατεύει περισσότερο ένα παιδί δεν είναι ο φόβος των συνεπειών.
Είναι η εμπιστοσύνη.
